नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – ०१
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. मागको सिद्धान्त (Law of Demand) भनेको के हो? मागलाई निर्धारण गर्ने प्रमुख तत्वहरू बारे चर्चा गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is the Law of Demand? Discuss the major factors that determine demand.💡 सुझाव (१० अङ्क):
अन्य कुरा यथावत रहेमा मूल्य र माग बीचको विपरीत सम्बन्धलाई स्पष्ट पार्नुहोस्। माग निर्धारण गर्ने तत्वहरूमा उपभोक्ताको आय, स्वाद, सम्बन्धित वस्तुको मूल्य र जनसंख्या जस्ता बुँदाहरू व्याख्या गर्नुहोस्।
२. मुद्रास्फीति (Inflation) भन्नाले के बुझिन्छ? नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशमा मुद्रास्फीतिका कारणहरू र यसलाई नियन्त्रण गर्ने उपायहरू उल्लेख गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by Inflation? Mention the causes of inflation in a developing country like Nepal and suggestions to control it.💡 सुझाव (१० अङ्क):
वस्तुको मूल्यस्तरमा हुने निरन्तर वृद्धिलाई मुद्रास्फीति भन्नुहोस्। कारणहरूमा लागत वृद्धि (Cost-push) र माग वृद्धि (Demand-pull) दुवै पक्ष समेट्नुहोस्। नियन्त्रणका लागि मौद्रिक र वित्त नीतिको भूमिका उल्लेख गर्नुहोस्।
३. गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) र कुल राष्ट्रिय उत्पादन (GNP) बीचको भिन्नता प्रष्ट पार्नुहोस् । आर्थिक विकासमा रेमिट्यान्सको भूमिकाबारे चर्चा गर्नुहोस् । ५+५=१०
Clarify the difference between GDP and GNP. Discuss the role of remittance in economic development.💡 सुझाव (१० अङ्क):
भौगोलिक सीमा (GDP) र नागरिकको आय (GNP) को अवधारणा स्पष्ट पार्नुहोस्। रेमिट्यान्सले गरीबी निवारण, विदेशी मुद्रा संचिति र उपभोग खर्चमा पुऱ्याएको योगदान लेख्नुहोस्।
४. व्यवस्थापनका कार्यहरू (Functions of Management) बारे चर्चा गर्नुहोस् । आधुनिक संगठनमा ‘नियोजन’ (Planning) को महत्व किन छ? ५+५=१०
Discuss the functions of management. Why is ‘Planning’ important in a modern organization?💡 सुझाव (१० अङ्क):
POSDCORB को अवधारणा (Planning, Organizing, Staffing, etc.) संक्षेपमा लेख्नुहोस्। नियोजनले भविष्यको जोखिम घटाउने र लक्ष्य प्राप्तिको बाटो स्पष्ट पार्ने कुरामा जोड दिनुहोस्।
५. उत्प्रेरणा (Motivation) भन्नाले के बुझिन्छ? मास्लोको आवश्यकताको सोपान सिद्धान्त (Maslow’s Hierarchy of Needs) को व्याख्या गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is Motivation? Explain Maslow’s Hierarchy of Needs theory.💡 सुझाव (१० अङ्क):
कर्मचारीलाई काम प्रति उत्साहित बनाउने प्रक्रिया भनी लेख्नुहोस्। मास्लोको पिरामिड (शारीरिक, सुरक्षा, सामाजिक, सम्मान र आत्म-सन्तुष्टि) चित्रसहित व्याख्या गर्दा राम्रो अङ्क आउँछ।
६. संस्थागत सुशासन (Corporate Governance) भनेको के हो? बैंक तथा वित्तीय संस्थामा सुशासन कायम गर्न सञ्चालक समितिको भूमिका उल्लेख गर्नुहोस् । ४+६=१०
What is Corporate Governance? Mention the role of the Board of Directors in maintaining governance in banks.💡 सुझाव (१० अङ्क):
पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नैतिकताको समष्टीगत रूप सुशासन हो। सञ्चालक समितिले नीति निर्माण, जोखिमको अनुगमन र व्यवस्थापनलाई मार्गदर्शन दिने पक्षहरू लेख्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ का प्रमुख उद्देश्यहरू के-के हुन्? सोही ऐन बमोजिम बैंकको ‘बजेट र खर्च’ सम्बन्धी व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस् । ५+५=१०
What are the major objectives of the NRB Act, 2058? Mention the provisions regarding the ‘Budget and Expenses’ of the bank as per the same act.💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ४ का उद्देश्यहरू लेख्नुहोस्। बजेटका लागि दफा ९२ र लेखापरीक्षणका लागि दफा ९४ को कानुनी व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ बमोजिम सञ्चालकको योग्यता र अयोग्यता सम्बन्धी व्यवस्थाहरू के-के छन्? १०
What are the provisions regarding the qualifications and disqualifications of directors as per BAFIA, 2073?💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा १६ (योग्यता) र दफा १८ (अयोग्यता) का बुँदाहरू स्पष्ट लेख्नुहोस्। शैक्षिक योग्यता, अनुभव र कालोसूचीमा नपरेको जस्ता महत्वपूर्ण बुँदाहरू नछुटाउनुहोस्।
९. बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐन, २०६४ अनुसार ‘अनधिकृत रूपमा खाता खोल्ने वा रकम निकाल्ने’ कार्यलाई कसरी परिभाषित गरिएको छ? यसमा हुने सजायबारे लेख्नुहोस् । १०
How is ‘Unauthorized opening of account or withdrawal of money’ defined under the Banking Offence and Punishment Act, 2064? Write about the punishments.💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ४ उल्लेख गर्नुहोस्। अरूको कागजात प्रयोग गरी खाता खोल्नु वा नक्कली हस्ताक्षर गरी रकम निकाल्नु कसुर हो। बिगो बमोजिमको जरिवाना र कैद सजायको व्यवस्था लेख्नुहोस्।
१०. सम्पत्ति शुद्धीकरण (Money Laundering) निवारणमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको उत्तरदायित्व बारे चर्चा गर्नुहोस् । ग्राहक पहिचान (KYC) को महत्व किन छ? ६+४=१०
Discuss the responsibilities of banks in preventing money laundering. Why is KYC important?💡 सुझाव (१० अङ्क):
शंकास्पद कारोबारको रिपोर्टिङ (STR), रेकर्ड संरक्षण र आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीबारे लेख्नुहोस्। KYC ले वास्तविक ग्राहक पत्ता लगाउन र अवैध धनको प्रवेश रोक्न मद्दत गर्छ भनी पुष्टि गर्नुहोस्।
