नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – ०५
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. आर्थिक योजना (Economic Planning) भन्नाले के बुझिन्छ? नेपालमा योजनाबद्ध विकासको इतिहास र वर्तमान १६ औँ योजनाका मुख्य लक्ष्यहरू बारे चर्चा गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by Economic Planning? Discuss the history of planned development in Nepal and the main objectives of the current 16th plan.💡 सुझाव (१० अङ्क):
सीमित स्रोतको अधिकतम परिचालन गरी निश्चित लक्ष्य प्राप्त गर्ने प्रक्रिया योजना हो। २०१३ सालबाट सुरु भएको इतिहास र हालको १६ औँ योजनाले लिएको ‘सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि’ को सोचलाई समेट्नुहोस्।
२. निजीकरण (Privatization) र उदारीकरण (Liberalization) बीचको सम्बन्ध प्रष्ट पार्नुहोस् । नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा उदारीकरणले ल्याएका सकारात्मक परिवर्तनहरू उल्लेख गर्नुहोस् । ४+६=१०
Clarify the relationship between Privatization and Liberalization. Mention the positive changes brought by liberalization in Nepal’s banking sector.💡 सुझाव (१० अङ्क):
राज्यको नियन्त्रण घटाउनु उदारीकरण हो भने स्वामित्व हस्तान्तरण गर्नु निजीकरण हो। बैंकिङमा उदारीकरणले गर्दा प्रतिस्पर्धा बढेको, आधुनिक प्रविधि (Fintech) भित्रिएको र सेवाको गुणस्तर सुधारिएको बुँदाहरू लेख्नुहोस्।
३. बजेट (Budget) भनेको के हो? सन्तुलित बजेट र घाटा बजेट बीचको भिन्नता देखाउँदै नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशका लागि घाटा बजेट किन आवश्यक मानिन्छ? ३+७=१०
What is a Budget? Showing the difference between a balanced budget and a deficit budget, why is a deficit budget considered necessary for a developing country like Nepal?💡 सुझाव (१० अङ्क):
आगामी वर्षको आय र व्ययको अनुमानित विवरण बजेट हो। विकासोन्मुख देशमा आयभन्दा विकासको आवश्यकता (खर्च) बढी हुने हुनाले सार्वजनिक लगानी बढाउन र माग सिर्जना गर्न घाटा बजेट चाहिन्छ भनी तर्क दिनुहोस्।
४. कर्मचारी प्रशासन (Personnel Administration) र मानव संशाधन व्यवस्थापन (HRM) बीचका मुख्य भिन्नताहरू उल्लेख गर्नुहोस् । १०
Mention the major differences between Personnel Administration and Human Resource Management (HRM).💡 सुझाव (१० अङ्क):
तालिका बनाएर भिन्नता देखाउनुहोस्: १. दृष्टिकोण (परम्परागत vs आधुनिक), २. कर्मचारीलाई हेर्ने नजर (लागत vs सम्पत्ति), ३. क्षेत्र (सीमित vs व्यापक), ४. उद्देश्य (नियम पालना vs उत्पादकत्व वृद्धि)।
५. तालिम (Training) र विकास (Development) बीचको भिन्नता प्रष्ट पार्नुहोस् । बैंकका कर्मचारीहरूका लागि तालिमको आवश्यकता किन पर्छ? ४+६=१०
Clarify the difference between Training and Development. Why is training necessary for bank employees?💡 सुझाव (१० अङ्क):
तालिम तत्कालको कामको लागि हो भने विकास भविष्यको जिम्मेवारीको लागि हो। बैंकिङमा प्रविधि परिवर्तन भइरहने, नियमहरू परिमार्जन हुने र कार्यक्षमता बढाउनुपर्ने हुनाले तालिम अपरिहार्य छ भनी लेख्नुहोस्।
६. संगठनात्मक द्वन्द्व (Organizational Conflict) का प्रमुख स्रोतहरू के-के हुन्? द्वन्द्व समाधानका विभिन्न रणनीतिहरू बारे चर्चा गर्नुहोस् । ४+६=१०
What are the major sources of organizational conflict? Discuss various strategies for conflict resolution.💡 सुझाव (१० अङ्क):
स्रोतमा सीमित स्रोतको बाँडफाँड, भूमिकाको अस्पष्टता र सञ्चारको कमी लेख्नुहोस्। समाधानका लागि वार्ता (Negotiation), मध्यस्थता (Mediation), र सहकार्य (Collaboration) जस्ता रणनीतिहरू व्याख्या गर्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार बैंकको ‘पुँजी’ र ‘जगेडा कोष’ (Reserve Fund) सम्बन्धी के व्यवस्था छ? जगेडा कोषको रकम कुन-कुन कार्यमा प्रयोग गर्न सकिन्छ? १०
What are the provisions regarding the ‘Capital’ and ‘Reserve Fund’ of the bank as per the NRB Act, 2058? For which purposes can the reserve fund be used?💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ३७ र ३८ को व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्। ५ अर्ब पुँजी र खुद नाफाबाट जगेडा कोषमा रकम जम्मा गर्ने प्रक्रिया लेख्नुहोस्। कोषको रकम बैंकको नोक्सानी पुर्ति गर्न र पुँजी वृद्धिमा प्रयोग हुने कुरा समेट्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ बमोजिम बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ‘प्रवन्धक सञ्चालक’ (Managing Director) को नियुक्ति र काम, कर्तव्य र अधिकारहरू उल्लेख गर्नुहोस् । १०
Mention the appointment and functions, duties, and powers of the ‘Managing Director’ as per BAFIA, 2073.💡 सुझाव (१० अङ्क):
सञ्चालक समितिले सञ्चालकहरू मध्येबाट वा बाहिरबाट नियुक्ति गर्ने प्रक्रिया लेख्नुहोस्। दैनिक कार्य सञ्चालन गर्ने, योजना कार्यान्वयन गर्ने र सञ्चालक समितिको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने अधिकारहरू बुँदागत रूपमा लेख्नुहोस्।
९. बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐन, २०६४ अनुसार ‘ऋण नतिर्ने ऋणीको फोटो प्रकाशन गर्ने’ र ‘कालोसूचीमा राख्ने’ सम्बन्धी व्यवस्था र यसको कानुनी आधार चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss the provisions regarding ‘Publishing the photo of defaulting borrowers’ and ‘Blacklisting’ as per the Banking Offence and Punishment Act, 2064.💡 सुझाव (१० अङ्क):
यो बैंकको ऋण असुली गर्ने एउटा औजार हो। कर्जाको सावाँ ब्याज नतिरेमा ३५ दिने सूचना दिएर र राष्ट्र बैंकको निर्देशन पालना गरी कालोसूचीमा राख्न र सार्वजनिक सूचना जारी गर्न पाइने कानुनी आधार स्पष्ट पार्नुहोस्।
१०. विनिमय अधिकारपत्र ऐन, २०३४ अनुसार ‘प्रतिज्ञा पत्र’ (Promissory Note) भन्नाले के बुझिन्छ? एउटा वैध प्रतिज्ञा पत्रमा हुनुपर्ने आवश्यक तत्वहरू उल्लेख गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by a ‘Promissory Note’ as per the Negotiable Instruments Act, 2034? Mention the essential elements of a valid promissory note.💡 सुझाव (१० अङ्क):
तोकिएको व्यक्तिलाई तोकिएको समयमा निश्चित रकम तिर्ने शर्तविहीन लिखित बाचा प्रतिज्ञा पत्र हो। तत्वहरूमा: लिखित हुनुपर्ने, हस्ताक्षर हुनुपर्ने, रकम निश्चित हुनुपर्ने र शर्त रहित हुनुपर्ने जस्ता बुँदाहरू लेख्नुहोस्।
