नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – ०९
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. मुद्राको परिमाण सिद्धान्त (Quantity Theory of Money) भन्नाले के बुझिन्छ? इरभिङ फिसरको समीकरण व्याख्या गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by the Quantity Theory of Money? Explain Irving Fisher’s equation.💡 सुझाव (१० अङ्क):
मुद्राको आपूर्ति र मूल्यस्तर बीचको प्रत्यक्ष सम्बन्धलाई बुझाउनुहोस्। $MV = PT$ समीकरणमा प्रत्येक चर ($M, V, P, T$) को अर्थ खुलाउँदै मुद्राको मात्रा दोब्बर हुँदा मूल्यस्तर पनि दोब्बर हुन्छ भनी स्पष्ट पार्नुहोस्।
२. वैदेशिक विनिमय (Foreign Exchange) भनेको के हो? नेपालमा स्थिर विनिमय दर (Fixed Exchange Rate) प्रणालीका फाइदा र बेफाइदाहरू चर्चा गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is Foreign Exchange? Discuss the advantages and disadvantages of the Fixed Exchange Rate system in Nepal.💡 सुझाव (१० अङ्क):
एक देशको मुद्रा अर्को देशको मुद्रामा साटिने दर विनिमय दर हो। भारतीय रुपैयाँसँगको स्थिर विनिमयले व्यापारमा निश्चितता र मूल्य स्थिरता दिन्छ (फाइदा) तर स्वतन्त्र मौद्रिक नीति सञ्चालनमा बाधा पुऱ्याउँछ (बेफाइदा) भनी लेख्नुहोस्।
३. दिगो विकास (Sustainable Development) भनेको के हो? दिगो विकासका लक्ष्यहरू (SDGs) हासिल गर्न वित्तीय क्षेत्रले कसरी योगदान पुऱ्याउन सक्छ? ३+७=१०
What is Sustainable Development? How can the financial sector contribute to achieving Sustainable Development Goals (SDGs)?💡 सुझाव (१० अङ्क):
भावी पुस्ताको आवश्यकतासँग सम्झौता नगरी वर्तमानको आवश्यकता पुरा गर्ने विकास दिगो विकास हो। बैंकहरूले ‘Green Banking’, नवीकरणीय ऊर्जामा लगानी र समावेशी वित्त मार्फत योगदान पुऱ्याउन सक्छन् भनी लेख्नुहोस्।
४. नेतृत्वका शैलीहरू (Leadership Styles) बारे चर्चा गर्नुहोस् । बैंक जस्तो संवेदनशील संस्थाका लागि कुन नेतृत्व शैली उपयुक्त हुन्छ र किन? ६+४=१०
Discuss leadership styles. Which leadership style is suitable for a sensitive institution like a bank and why?💡 सुझाव (१० अङ्क):
स्वेच्छाचारी (Autocratic), लोकतान्त्रिक (Democratic) र स्वतन्त्र (Laissez-faire) शैलीको वर्णन गर्नुहोस्। बैंकमा नियम पालनाका लागि कहिलेकाहीँ निर्देशनात्मक तर समग्रमा कर्मचारीको सहभागिताका लागि लोकतान्त्रिक शैली मिश्रित हुनुपर्ने तर्क दिनुहोस्।
५. गुनासो व्यवस्थापन (Grievance Management) भनेको के हो? संगठनमा कर्मचारीका गुनासाहरू सम्बोधन गर्ने प्रक्रिया उल्लेख गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is Grievance Management? Mention the process of addressing employee grievances in an organization.💡 सुझाव (१० अङ्क):
कर्मचारीको असन्तुष्टि वा अन्यायको महसुस नै गुनासो हो। यसलाई समयमै सुन्ने, सत्यतथ्य छानबिन गर्ने र औपचारिक वा अनौपचारिक माध्यमबाट समाधान गर्ने चरणबद्ध प्रक्रिया लेख्नुहोस्।
६. व्यवस्थापकीय नैतिकता (Managerial Ethics) भन्नाले के बुझिन्छ? बैंकका कर्मचारीहरूमा नैतिकताको अभाव हुँदा कस्ता जोखिमहरू सिर्जना हुन सक्छन्? ४+६=१०
What is meant by Managerial Ethics? What risks can arise when there is a lack of ethics among bank employees?💡 सुझाव (१० अङ्क):
सही र गलत बीच छुट्याएर सही बाटो रोज्नु नैतिकता हो। नैतिकता नहुँदा वित्तीय अनियमितता, सम्पत्ति शुद्धीकरण, गोपनीयता भङ्ग र संस्थाको साख (Reputation) मा गिरावट आउने जोखिमहरू समेट्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार बैंकको ‘वार्षिक प्रतिवेदन’ (Annual Report) सम्बन्धी के व्यवस्था छ? यो प्रतिवेदन कसलाई बुझाउनुपर्छ? १०
What is the provision regarding the ‘Annual Report’ of the Bank as per the NRB Act, 2058? To whom should this report be submitted?💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ९४ र ९५ को व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्। आर्थिक वर्ष समाप्त भएको ४ महिनाभित्र लेखापरीक्षण प्रतिवेदन सहितको वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकार (अर्थ मन्त्रालय) लाई बुझाउनुपर्ने कानुनी व्यवस्था लेख्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ बमोजिम ‘निक्षेप सुरक्षण’ (Deposit Insurance) भन्नाले के बुझिन्छ? यसको महत्व चर्चा गर्नुहोस् । १०
What is meant by ‘Deposit Insurance’ as per BAFIA, 2073? Discuss its importance.💡 सुझाव (१० अङ्क):
बैंक टाट पल्टेमा निक्षेपकर्ताको निश्चित रकमसम्म सुरक्षित हुने व्यवस्था (हाल नेपालमा ५ लाख सम्म) नै निक्षेप सुरक्षण हो। यसले साना निक्षेपकर्ताको हित संरक्षण गर्ने र बैंकिङ प्रणालीप्रति विश्वास बढाउने कुरा लेख्नुहोस्।
९. बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐन, २०६४ अनुसार ‘ढुकुटीको कारोबार’ र ‘अवैध रूपमा विदेशी विनिमयको कारोबार’ मा हुने सजायबारे प्रष्ट पार्नुहोस् । १०
Clarify the punishments for ‘Dhukuti transactions’ and ‘Illegal foreign exchange transactions’ as per the Banking Offence and Punishment Act, 2064.💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा १४ र दफा १५ का व्यवस्थाहरू समेट्नुहोस्। बिगो जफत, बिगो बमोजिमको जरिवाना र जेल सजायका कानुनी प्रावधानहरू बुँदागत रूपमा लेख्नुहोस्।
१०. कम्पनी ऐन, २०६३ अनुसार ‘साधारण सभा’ (General Meeting) का प्रकारहरू उल्लेख गर्दै वार्षिक साधारण सभा (AGM) मा गरिने प्रमुख कार्यहरू लेख्नुहोस् । ५+५=१०
Mention the types of ‘General Meetings’ as per the Companies Act, 2063 and write the major tasks performed in an Annual General Meeting (AGM).💡 सुझाव (१० अङ्क):
प्रारम्भिक, वार्षिक र विशेष साधारण सभा बारे लेख्नुहोस्। AGM मा सञ्चालकको निर्वाचन, लेखापरीक्षकको नियुक्ति, लाभांश पारित र वार्षिक प्रतिवेदनमाथि छलफल हुने कुराहरू उल्लेख गर्नुहोस्।
