नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – ०८
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. कर (Tax) भन्नाले के बुझिन्छ? प्रत्यक्ष कर (Direct Tax) र अप्रत्यक्ष कर (Indirect Tax) बीचका भिन्नताहरू उल्लेख गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by Tax? Mention the differences between Direct Tax and Indirect Tax.💡 सुझाव (१० अङ्क):
राज्यलाई नागरिकले अनिवार्य रूपमा बुझाउने भुक्तानी कर हो। करको भार हस्तान्तरण हुन सक्ने (अप्रत्यक्ष) र नसक्ने (प्रत्यक्ष) आधारमा तुलना गर्नुहोस्। आयकर र भ्याट (VAT) को उदाहरण दिनुहोस्।
२. भुक्तानी सन्तुलन (BoP) र व्यापार सन्तुलन (BoT) बीचको अन्तर प्रष्ट पार्नुहोस् । नेपालमा व्यापार घाटा कम गर्न चाल्नुपर्ने कदमहरू सुझाउनुहोस् । ४+६=१०
Clarify the difference between Balance of Payments (BoP) and Balance of Trade (BoT). Suggest steps to reduce trade deficit in Nepal.💡 सुझाव (१० अङ्क):
BoT वस्तुको आयात-निर्यातमा मात्र सीमित हुन्छ भने BoP मा सेवा र पुँजीगत कारोबार पनि समावेश हुन्छ (व्यापक अवधारणा)। सुझावमा स्वदेशी कच्चा पदार्थमा आधारित उद्योग र कृषि आधुनिकीकरणलाई जोड दिनुहोस्।
३. सार्वजनिक वित्त (Public Finance) भनेको के हो? यसका प्रमुख क्षेत्रहरू बारे संक्षिप्त चर्चा गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is Public Finance? Briefly discuss its major areas.💡 सुझाव (१० अङ्क):
सरकारको आम्दानी, खर्च र ऋणको व्यवस्थापन गर्ने शास्त्र सार्वजनिक वित्त हो। सार्वजनिक आय, सार्वजनिक व्यय, सार्वजनिक ऋण, वित्तीय प्रशासन र आर्थिक स्थिरता यसका ५ प्रमुख क्षेत्र हुन् भनी लेख्नुहोस्।
४. संगठनात्मक परिवर्तन (Organizational Change) मा ‘प्रतिरोध’ (Resistance) किन हुन्छ? यसलाई व्यवस्थापन गर्ने ‘कोटर्स ८ स्टेप मोडेल’ (Kotter’s 8-Step Model) बारे चर्चा गर्नुहोस् । ४+६=१०
Why does ‘Resistance’ occur in organizational change? Discuss Kotter’s 8-Step Model of change management.💡 सुझाव (१० अङ्क):
मानिसहरू अज्ञात डर र बानी परिवर्तन गर्न नचाहने हुनाले प्रतिरोध गर्छन्। कोटर्सको मोडेलमा ‘तत्कालता सिर्जना गर्ने’ देखि ‘परिवर्तनलाई संस्थागत गर्ने’ सम्मका ८ वटा चरणहरू क्रमैसँग लेख्नुहोस्।
५. व्यवस्थापकीय सीप (Management Skills) भन्नाले के बुझिन्छ? रोबर्ट काट्ज (Robert Katz) का अनुसार व्यवस्थापनका विभिन्न तहमा आवश्यक पर्ने सीपहरू व्याख्या गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is meant by Management Skills? Explain the skills required at different levels of management according to Robert Katz.💡 सुझाव (१० अङ्क):
प्राविधिक (Technical), मानवीय (Human), र वैचारिक (Conceptual) सीपहरू बारे चर्चा गर्नुहोस्। उच्च तहमा वैचारिक र तल्लो तहमा प्राविधिक सीप बढी चाहिन्छ भनी चित्र सहित देखाउनुहोस्।
६. निर्णय प्रक्रिया (Decision Making) का चरणहरू उल्लेख गर्नुहोस् । बैंकमा निर्णय गर्दा सूचना प्रविधिको भूमिका कसरी महत्वपूर्ण हुन्छ? ५+५=१०
Mention the steps of the decision-making process. How is the role of IT significant in banking decision-making?💡 सुझाव (१० अङ्क):
समस्याको पहिचानदेखि नतिजाको मूल्याङ्कन सम्मका चरणहरू लेख्नुहोस्। IT ले ‘Big Data’ विश्लेषण, जोखिम न्यूनीकरण र छिटो निर्णय लिन मद्दत गर्छ भनी प्रष्ट पार्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार ‘कर्जा सूचना केन्द्र’ (Credit Information Center) सम्बन्धी के व्यवस्था छ? यसको आवश्यकता किन पर्छ? १०
What are the provisions regarding the ‘Credit Information Center’ as per the NRB Act, 2058? Why is it necessary?💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ८८ अनुसार कर्जा सम्बन्धी विवरण संकलन र आदानप्रदान गर्न केन्द्र स्थापना हुने व्यवस्था छ। खराब ऋणी पहिचान गर्न र कर्जा जोखिम (Credit Risk) घटाउन यसको भूमिका लेख्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ बमोजिम बैंकको ‘कार्यकारी प्रमुख’ (CEO) को नियुक्ति र पारिश्रमिक सम्बन्धी व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस् । १०
Mention the provisions regarding the appointment and remuneration of the ‘Chief Executive Officer’ (CEO) as per BAFIA, 2073.💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा २९ (नियुक्ति) र दफा ३० (काम, कर्तव्य) उल्लेख गर्नुहोस्। सञ्चालक समितिले ४ वर्षका लागि नियुक्ति गर्ने र बढीमा २ कार्यकाल रहन पाउने व्यवस्था लेख्नुहोस्।
९. बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐन, २०६४ अनुसार ‘अस्वाभाविक ब्याज लिने वा दिने’ र ‘मिलेमतोमा कर्जा लिने-दिने’ कार्यलाई हुने सजायबारे चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss the punishments for ‘Taking or giving unnatural interest’ and ‘Collusive lending’ as per the Banking Offence and Punishment Act, 2064.💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा १२ र १३ का बुँदाहरू समेट्नुहोस्। यसले वित्तीय प्रणालीमा अस्थिरता ल्याउने हुनाले बिगो जफत, जरिवाना र कैदको कानुनी प्रावधान प्रष्ट पार्नुहोस्।
१०. भुक्तानी तथा फछ्र्यौट ऐन, २०७५ अनुसार ‘भुक्तानी प्रणाली’ (Payment System) को अनुमति पत्र खारेज हुने अवस्थाहरू के-के हुन्? १०
What are the conditions for the cancellation of a payment system license as per the Payment and Settlement Act, 2075?💡 सुझाव (१० अङ्क):
अनुमतिपत्रको सर्त उल्लंघन गरेमा, झुटो विवरण दिएमा, वित्तीय अनुशासन कायम नगरेमा वा राष्ट्र बैंकको निर्देशन पटक-पटक उल्लंघन गरेमा इजाजतपत्र खारेज हुन सक्छ भनी लेख्नुहोस्।
