नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – १०
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. समावेशी विकास (Inclusive Development) भनेको के हो? नेपालमा वित्तीय समावेशीकरण (Financial Inclusion) का फाइदाहरू चर्चा गर्नुहोस् । ३+७=१०
What is Inclusive Development? Discuss the benefits of Financial Inclusion in Nepal.💡 सुझाव (१० अङ्क):
विकासको प्रतिफल समाजका सबै वर्ग र क्षेत्रमा पुग्नु समावेशी विकास हो। वित्तीय समावेशीकरणले गरीबी निवारण, आर्थिक अवसरमा वृद्धि र औपचारिक अर्थतन्त्रको विस्तारमा कसरी मद्दत गर्छ भनी लेख्नुहोस्।
२. वैदेशिक व्यापारमा ‘व्यापार घाटा’ (Trade Deficit) भनेको के हो? नेपालको बढ्दो व्यापार घाटाका प्रमुख ५ वटा कारणहरू र समाधानका उपायहरू उल्लेख गर्नुहोस् । २+४+४=१०
What is ‘Trade Deficit’ in foreign trade? Mention 5 major reasons for Nepal’s increasing trade deficit and suggest measures to solve it.💡 सुझाव (१० अङ्क):
निर्यात भन्दा आयात बढी भएको अवस्था व्यापार घाटा हो। कारणमा उत्पादनको कमी, उच्च उपभोग, र विलासिताका वस्तुको आयात लेख्नुहोस्। उपायमा निर्यातमा अनुदान र स्वदेशी उद्योगको संरक्षण समेट्नुहोस्।
३. मुद्रास्फिति (Inflation) र डिफ्लेसन (Deflation) बीचको भिन्नता प्रष्ट पार्दै मुद्रास्फितिले निम्न आय भएका वर्गमा पार्ने प्रभाव चर्चा गर्नुहोस् । ५+५=१०
Clarify the difference between Inflation and Deflation, and discuss the impact of inflation on the low-income group.💡 सुझाव (१० अङ्क):
मूल्य वृद्धि (Inflation) र मूल्य गिरावट (Deflation) बीच तुलना गर्नुहोस्। मुद्रास्फितिले क्रयशक्ति घटाउने र वास्तविक आय कम गर्ने हुनाले निम्न वर्गमा पर्ने नकारात्मक असरलाई व्याख्या गर्नुहोस्।
४. तनाव व्यवस्थापन (Stress Management) भनेको के हो? बैंकिङ क्षेत्रका कर्मचारीहरूमा हुने कार्यगत तनाव (Job Stress) न्यूनीकरण गर्ने उपायहरू सुझाउनुहोस् । ३+७=१०
What is Stress Management? Suggest ways to reduce job stress among banking employees.💡 सुझाव (१० अङ्क):
तनावलाई चिन्नु र यसलाई नियन्त्रण गर्नु तनाव व्यवस्थापन हो। उपायमा कार्यभार बाँडफाँड, काउन्सिलिङ, उचित बिदा र सकारात्मक कार्य वातावरणको सिर्जना उल्लेख गर्नुहोस्।
५. संगठनात्मक प्रभावकारिता (Organizational Effectiveness) भन्नाले के बुझिन्छ? यसलाई मापन गर्ने आधारहरू के-के हुन सक्छन्? ४+६=१०
What is meant by Organizational Effectiveness? What can be the criteria to measure it?💡 सुझाव (१० अङ्क):
संगठनले आफ्नो लक्ष्य कत्तिको सफलताका साथ प्राप्त गर्छ भन्ने अवस्था नै प्रभावकारिता हो। मापनका आधारमा उत्पादकत्व, कर्मचारी सन्तुष्टि, बजार हिस्सा (Market Share) र नाफालाई समेट्नुहोस्।
६. परिवर्तन व्यवस्थापन (Change Management) मा व्यवस्थापकको भूमिका बारे चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss the role of a manager in Change Management.💡 सुझाव (१० अङ्क):
व्यवस्थापकले परिवर्तनको आवश्यकता बुझाउने (Change Agent), कर्मचारीलाई उत्प्रेरित गर्ने, स्रोत परिचालन गर्ने र परिवर्तनका क्रममा आउने अवरोध हटाउने भूमिका खेल्नुपर्छ भनी लेख्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार बैंकलाई प्राप्त ‘छुट र सुविधाहरू’ (Exemptions and Privileges) उल्लेख गर्नुहोस् । १०
Mention the ‘Exemptions and Privileges’ granted to the Bank as per the NRB Act, 2058.💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा ७ को व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्। बैंकलाई सबै प्रकारका कर, महसुल, दस्तुर र दर्ता शुल्कबाट छुट हुने तथा बैंकको सम्पत्ति जफत हुन नसक्ने जस्ता कानुनी प्रावधानहरू लेख्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ बमोजिम बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ‘अन्तिम स्पष्टीकरण’ र ‘कारबाही’ सम्बन्धी व्यवस्था चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss the provisions regarding ‘Final Clarification’ and ‘Action’ against banks as per BAFIA, 2073.💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा १०० र १०१ को व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्। कारबाही गर्नु अघि सफाई पेश गर्ने मौका दिनुपर्ने र गल्ती अनुसार जरिवाना वा इजाजत खारेजी सम्मको कारबाही हुन सक्ने कुरा स्पष्ट पार्नुहोस्।
९. विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ (Electronic Transactions Act) का प्रमुख उद्देश्यहरू उल्लेख गर्दै यस ऐनले ‘डिजिटल हस्ताक्षर’ (Digital Signature) लाई कसरी मान्यता दिएको छ? ५+५=१०
Mention the major objectives of the Electronic Transactions Act, 2063 and how does it recognize ‘Digital Signature’?💡 सुझाव (१० अङ्क):
विद्युतीय कारोबारलाई सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउनु यसको उद्देश्य हो। डिजिटल हस्ताक्षरलाई हस्तलिखित हस्ताक्षर सरह कानुनी मान्यता दिइएको कुरा दफा ३ र ४ को आधारमा लेख्नुहोस्।
१०. सूचनाको हक सम्बन्धी ऐन, २०६४ अनुसार ‘सूचना दिनु नपर्ने’ विशेष अवस्थाहरू के-के हुन्? बैंकिङ गोपनीयतासँग यसको सम्बन्ध चर्चा गर्नुहोस् । १०
What are the special conditions under which ‘Information need not be provided’ as per the Right to Information Act, 2064? Discuss its relation with banking confidentiality.💡 सुझाव (१० अङ्क):
राष्ट्रिय सुरक्षा, व्यक्तिगत गोपनीयता, र बैंकिङ तथा व्यापारिनु पर्दैन। बैंकका ग्राहकको व्यक्तिगत विवरण सूचनाको हकको दायरामा नपर्ने हुनाले गोपनीयता कायम रहने कुरा लेख्नुहोस्।
