नेपाल राष्ट्र बैंक – द्वितीय पत्र (Second Paper)
अभ्यास सेट – ०७
विषय: अर्थशास्त्र, व्यवस्थापन र बैंकिङ कानुन
पूर्णाङ्क: १०० | समय: ३ घण्टा
१. नेपालमा गरीबी (Poverty) का प्रमुख कारणहरू के-के हुन्? गरीबी निवारणमा सहकारी क्षेत्रले खेल्न सक्ने भूमिका बारे चर्चा गर्नुहोस् । ५+५=१०
What are the major causes of poverty in Nepal? Discuss the role the cooperative sector can play in poverty alleviation.💡 सुझाव (१० अङ्क):
कारणहरूमा बेरोजगारी, न्यून उत्पादकत्व, र अवसरको असमान वितरण लेख्नुहोस्। सहकारीले स्थानीय पुँजी परिचालन, सीप विकास र सामूहिक उद्यमशीलता मार्फत कसरी गरीबी घटाउन सक्छ भनी प्रष्ट पार्नुहोस्।
२. वैदेशिक व्यापार (Foreign Trade) को सन्तुलन मिलाउन नेपालले अपनाउनुपर्ने रणनीतिहरू के-के हुन सक्छन्? सुझाव दिनुहोस् । १०
What strategies should Nepal adopt to balance foreign trade? Provide suggestions.💡 सुझाव (१० अङ्क):
आयात प्रतिस्थापन (Import Substitution) र निर्यात प्रवद्र्धन (Export Promotion) मा जोड दिनुहोस्। तुलनात्मक लाभ भएका वस्तुहरूको पहिचान, विलासिताका वस्तुमा कर वृद्धि, र व्यापारिक पूर्वाधार विकास जस्ता बुँदाहरू लेख्नुहोस्।
३. आर्थिक वृद्धि (Economic Growth) र आर्थिक विकास (Economic Development) बीचको भिन्नता स्पष्ट पार्नुहोस् । १०
Clarify the difference between Economic Growth and Economic Development.💡 सुझाव (१० अङ्क):
वृद्धि मात्रात्मक (Quantitative) हुन्छ भने विकास गुणात्मक (Qualitative) हुन्छ। GDP/GNP वृद्धि र जीवनस्तरमा सुधार, साक्षरता, र स्वास्थ्यमा हुने परिवर्तनका आधारमा तालिका बनाएर भिन्नता देखाउनुहोस्।
४. संस्थागत सुशासन (Corporate Governance) का आधारभूत सिद्धान्तहरू उल्लेख गर्दै बैंकिङ क्षेत्रमा यसको आवश्यकता किन छ? चर्चा गर्नुहोस् । ५+५=१०
Mention the fundamental principles of Corporate Governance and discuss why it is necessary in the banking sector.💡 सुझाव (१० अङ्क):
सिद्धान्तहरूमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता, नैतिकता र न्यायपूर्ण व्यवहार लेख्नुहोस्। बैंकले सर्वसाधारणको निक्षेप चलाउने हुनाले जनताको विश्वास कायम राख्न र वित्तीय स्थिरताका लागि सुशासन चाहिने कुरामा जोड दिनुहोस्।
५. कार्य विवरण (Job Description) र कार्य विशिष्टीकरण (Job Specification) बीचको भिन्नता प्रष्ट पार्नुहोस् । १०
Clarify the difference between Job Description and Job Specification.💡 सुझाव (१० अङ्क):
कार्य विवरणले ‘काम’ (कर्तव्य, जिम्मेवारी) लाई जनाउँछ भने विशिष्टीकरणले ‘कामदार’ (योग्यता, सीप, अनुभव) लाई जनाउँछ भनी स्पष्ट पार्नुहोस्।
६. व्यवस्थापनमा ‘अनुगमन र मूल्याङ्कन’ (Monitoring and Evaluation) को महत्वबारे चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss the importance of ‘Monitoring and Evaluation’ in management.💡 सुझाव (१० अङ्क):
अनुगमनले चालू कार्यको रेखदेख गर्छ भने मूल्याङ्कनले नतिजाको लेखाजोखा गर्छ। यसले स्रोतको सही उपयोग सुनिश्चित गर्ने, गल्ती सच्याउने र भविष्यका योजनाका लागि आधार प्रदान गर्ने कुरा लेख्नुहोस्।
७. नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ बमोजिम ‘बैंकको काम, कर्तव्य र अधिकार’ बारे विस्तृतमा चर्चा गर्नुहोस् । १०
Discuss in detail the ‘Functions, Duties, and Powers’ of the Bank as per the NRB Act, 2058.💡 सुझाव (१० अङ्क):
ऐनको दफा ५ मा रहेका मुख्य कार्यहरू: नोट निष्काशन, मौद्रिक नीति सञ्चालन, विदेशी विनिमय व्यवस्थापन, र बैंकहरूको बैंकको रूपमा कार्य गर्ने जस्ता बुँदाहरू लेख्नुहोस्।
८. बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ अनुसार ‘बैंकको इजाजतपत्र खारेज’ (Cancellation of License) हुन सक्ने अवस्थाहरू उल्लेख गर्नुहोस् । १०
Mention the conditions under which a bank’s license can be cancelled as per BAFIA, 2073.💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा ३५ उल्लेख गर्नुहोस्। बैंकले कारोबार सञ्चालन नगरेमा, निक्षेपकर्ताको हित विपरित कार्य गरेमा, ऐनको उल्लंघन गरेमा वा राष्ट्र बैंकको निर्देशन पालना नगरेमा इजाजतपत्र खारेज हुन सक्छ।
९. बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐन, २०६४ अनुसार ‘क्रेडिट कार्ड वा अन्य विद्युतीय माध्यमको दुरुपयोग’ सम्बन्धी के व्यवस्था छ? १०
What are the provisions regarding ‘Misuse of Credit Cards or other electronic means’ as per the Banking Offence and Punishment Act, 2064?💡 सुझाव (१० अङ्क):
दफा ६ उल्लेख गर्नुहोस्। अरूको कार्ड चोरी गरी वा नक्कली कार्ड बनाई रकम निकाल्नु कसुर हो। बिगो जफत गरी सोही बमोजिम जरिवाना र कैदको व्यवस्था लेख्नुहोस्।
१०. विनिमय अधिकारपत्र ऐन, २०३४ बमोजिम ‘चेक अनादर’ (Dishonour of Cheque) भनेको के हो? चेक अनादर भएमा पीडित पक्षले पाउने कानुनी उपचारबारे लेख्नुहोस् । १०
What is ‘Dishonour of Cheque’ as per the Negotiable Instruments Act, 2034? Write about the legal remedies for the victim.💡 सुझाव (१० अङ्क):
खातामा पर्याप्त रकम नभई वा अन्य प्राविधिक कारणले भुक्तानी नहुनु अनादर हो। दफा १०७ (क) अनुसार बिगो र ब्याज भराउने र जरिवाना तथा कैद सम्बन्धी व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्।
