Subjective Questions 1
लघुवित्त वृहत् परीक्षा तयारी बैंक (१०० प्रश्नोत्तर)
पाठ्यक्रममा आधारित महत्वपूर्ण विषयगत प्रश्नहरू र विस्तृत उत्तर बुँदाहरू
खण्ड १: ऐन, कानुन र नियमन (१-२०)
१.नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ का प्रमुख उद्देश्यहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- मूल्य स्थिरता कायम गरी अर्थतन्त्रको दिगो विकासमा सहयोग गर्ने।
- शोधनान्तर स्थिरता कायम गरी विदेशी विनिमयको व्यवस्थापन गर्ने।
- बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व र जनविश्वास अभिवृद्धि गर्ने।
- सुरक्षित र सक्षम भुक्तानी प्रणालीको विकास गर्ने।
- नेपाल सरकारको बैंकर, सल्लाहकार तथा एजेन्टको रूपमा कार्य गर्ने।
२.बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ का विशेषताहरू उल्लेख गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- वित्तीय संस्थाहरूको स्थापना, सञ्चालन र व्यवस्थापनमा एकरूपता।
- सञ्चालक र कार्यकारी प्रमुखको योग्यता, काम, कर्तव्य र अधिकारको स्पष्ट व्यवस्था।
- बैंक तथा वित्तीय संस्था गाभ्ने वा गाभिने (Merger) र खारेजी सम्बन्धी प्रावधान।
- संस्थागत सुशासन र जोखिम व्यवस्थापनका कडा नियमहरू।
- वर्गीकरण (क, ख, ग, घ) अनुसार कार्यक्षेत्रको बाँडफाँड।
३.सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐन बमोजिम वित्तीय संस्थाले पालना गर्नुपर्ने ५ वटा मुख्य दायित्वहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहकको विस्तृत पहिचान (KYC) र भेरिफिकेशन।
- वास्तविक धनी (Beneficial Owner) को पहिचान।
- उच्च जोखिमयुक्त ग्राहकहरूको विशेष अनुगमन (EDD)।
- शंकास्पद कारोबारको पहिचान र वित्तीय जानकारी एकाइ (FIU) लाई रिपोर्टिङ।
- कर्मचारीहरूलाई नियमित तालिम र अभिलेख ५ वर्षसम्म सुरक्षित राख्ने।
४.नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशक समितिको गठन र यसका कार्यहरू लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गठन: गभर्नर (अध्यक्ष), अर्थ सचिव, दुई डेपुटी गभर्नर र तीन विज्ञ सदस्य।
- मौद्रिक र विदेशी विनिमय नीति स्वीकृत गर्ने।
- बैंकको वार्षिक बजेट र लेखापरीक्षण प्रतिवेदन स्वीकृत गर्ने।
- नोट निष्काशन सम्बन्धी नीति तय गर्ने।
- बैंकको नियम र विनियमहरू बनाउने।
५.‘घ’ वर्गका वित्तीय संस्थाले कायम गर्नुपर्ने अनिवार्य नगद मौज्दात (CRR) र वैधानिक तरलता अनुपात (SLR) को महत्त्व के छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- CRR: निक्षेपकर्ताको सुरक्षा र मुद्रा आपूर्ति नियन्त्रण।
- SLR: संस्थाको आकस्मिक नगद माग धान्न सक्ने क्षमता विकास।
- बैंकिङ प्रणालीमा तरलता सन्तुलन मिलाउन।
- संस्था टाट पल्टिनबाट जोगाउन सुरक्षा कवचको रूपमा कार्य गर्ने।
६.कर्जा सूचना केन्द्र (CIC) को आवश्यकता र लघुवित्तमा यसको भूमिका चर्चा गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋणीको विगतको कर्जा इतिहास र भुक्तानी व्यवहार जाँच गर्न।
- बहु-बैंकिङ (Multiple Banking) को समस्या न्यूनीकरण गर्न।
- खराब ऋणीहरूलाई कालोसूचीमा राखी वित्तीय अनुशासन कायम गर्न।
- कर्जा जोखिम (Credit Risk) घटाउन।
७.बैंक कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ ले कुन-कुन कार्यलाई बैंकिङ कसूर मानेको छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अनाधिकृत रूपमा खाता खोल्ने वा चेक जारी गर्ने।
- झुट्टा विवरण पेश गरी कर्जा लिने वा दिने।
- कर्जाको दुरुपयोग गर्ने।
- बैंकको सम्पत्ति हिनामिना गर्ने वा नोक्सान पुर्याउने।
- कम्प्युटर वा सफ्टवेयरमा अनाधिकृत पहुँच पुर्याउने।
८.नेपाल राष्ट्र बैंकको ‘एकीकृत निर्देशन’ भन्नाले के बुझिन्छ? यसको महत्त्व लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- छरिएर रहेका निर्देशन र परिपत्रहरूलाई व्यवस्थित गरी बनाइएको एकीकृत दस्तावेज।
- बैंकिङ सञ्चालनमा एकरूपता ल्याउन।
- नियमन र सुपरिवेक्षणलाई प्रभावकारी बनाउन।
- नयाँ परिवर्तन र नीतिहरूलाई तुरुन्तै लागू गर्न सहज हुने।
९.विपन्न वर्ग कर्जा (Deprived Sector Lending) भन्नाले के बुझिन्छ? यसको सीमा कति छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- न्यून आय भएका वर्ग र समुदायको उत्थानका लागि प्रवाह गरिने सहुलियत कर्जा।
- क, ख र ग वर्गका बैंकले आफ्नो कुल कर्जाको न्यूनतम ५% यस क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्ने।
- लघुवित्त मार्फत वा प्रत्यक्ष रूपमा लगानी गर्न सकिने।
- विपन्न महिला, दलित, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र पिछडिएका क्षेत्रलाई प्राथमिकता।
१०.सहकारी ऐन, २०७४ का मुख्य विशेषताहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सहकारीका ७ सिद्धान्तको पालना।
- विशिष्टीकृत सहकारी संघको व्यवस्था।
- सहकारी बचत तथा कर्जा सुरक्षण कोषको प्रावधान।
- सन्दर्भ ब्याजदरको अवधारणा।
- सदस्य केन्द्रित र लोकतान्त्रिक नियन्त्रण प्रणाली।
११.लघुवित्त वित्तीय संस्थाले कायम गर्नुपर्ने ‘पूँजी कोष पर्याप्तता’ (Capital Adequacy) सम्बन्धी व्यवस्था के छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- न्यूनतम प्राथमिक पूँजी र पूँजी कोषको अनुपात ८% कायम गर्नुपर्ने।
- जोखिम भारित सम्पत्तिको आधारमा गणना।
- संस्थाको वित्तीय सक्षमता र जोखिम वहन गर्ने क्षमता मापन।
१२.कर्जा वर्गीकरण र कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (Loan Loss Provisioning) बारे लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- असल कर्जा (१%), सूक्ष्म निगरानी (५%), कमसल (२५%), शंकास्पद (५०%) र खराब (१००%)।
- भाखा नाघेको अवधिको आधारमा वर्गीकरण।
- सम्भावित नोक्सानीबाट बच्न छुट्ट्याइने कोष।
१३.विदेशी विनिमय नियमित गर्ने ऐनका प्रमुख उद्देश्यहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- विदेशी विनिमयको नियन्त्रण र परिचालन।
- विदेशी विनिमय दरको स्थायित्व।
- अवैध हुण्डी र विदेशी मुद्रा तस्करी नियन्त्रण।
१४.गभर्नरको नियुक्ति कसरी गरिन्छ र उनी कुन अवस्थामा पदमुक्त हुन्छन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- मन्त्रिपरिषद्ले सिफारिस समितिको सल्लाहमा नियुक्ति गर्ने।
- पदावधि ५ वर्षको हुने।
- कार्यक्षमताको अभाव, फौजदारी कसूर वा नैतिक पतन भएमा जाँचबुझ समितिको सिफारिसमा हटाउन सकिने।
१५.लघुवित्तमा ‘एक ऋणी, एक संस्था’ नीति किन ल्याइएको हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋणको अतिभार (Over-indebtedness) रोक्न।
- ऋणीको वास्तविक ऋण तिर्ने क्षमता पहिचान गर्न।
- अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा र वित्तीय संकट टार्न।
१६.वित्तीय क्षेत्र विकास रणनीति (FSDS) का मुख्य स्तम्भहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- वित्तीय स्थायित्व, वित्तीय पहुँच, वित्तीय साक्षरता र समावेशिता।
- कानुनी र संरचनात्मक सुधार।
- डिजिटल बैंकिङको प्रवर्द्धन।
१७.तरलता जोखिम भन्नाले के बुझिन्छ? यसलाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाले भुक्तानी दिनुपर्ने दायित्व समयमै पुरा गर्न नसक्ने जोखिम।
- नगद र बैंक मौज्दातको सन्तुलन मिलाउने।
- निक्षेप र लगानीको अवधिको मिलान (Maturity Matching)।
१८.ब्याजदर करिडोर (Interest Rate Corridor) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अल्पकालीन ब्याजदरमा हुने उतारचढाव नियन्त्रण गर्ने मौद्रिक उपकरण।
- माथिल्लो सीमा (स्थायी तरलता सुविधा) र तल्लो सीमा (निक्षेप संकलन दर)।
१९.निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोषको भूमिका उल्लेख गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- साना निक्षेपकर्ताको ५ लाख सम्मको निक्षेप सुरक्षित गर्ने।
- विपन्न वर्गमा लगानी हुने कर्जाको बीमा/सुरक्षण गर्ने।
- वित्तीय सुरक्षा जालो (Safety Net) को रूपमा कार्य गर्ने।
२०.लघुवित्तको इजाजतपत्र खारेज हुन सक्ने कुनै ३ वटा अवस्था लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऐन र राष्ट्र बैंकको निर्देशन पटक-पटक उल्लंघन गरेमा।
- न्यूनतम चुक्ता पूँजी र पूँजी कोष कायम गर्न नसकेमा।
- निक्षेपकर्ता वा सदस्यको हित विपरित कार्य गरेमा।
खण्ड २: फिल्ड सञ्चालन र सामूहिक पद्धति (२१-४०)
२१.सामूहिक जमानी (Group Guarantee) भन्नाले के बुझिन्छ? यसको फाइदा लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भौतिक धितो बिना सदस्यहरूको आपसी विश्वास र जिम्मामा दिइने ऋण।
- विपन्नको ऋण पहुँच बढ्ने।
- Peer Pressure ले गर्दा कर्जा असुली प्रभावकारी हुने।
२२.लघुवित्तमा ‘केन्द्र बैठक’ (Center Meeting) सञ्चालनको महत्त्व चर्चा गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बचत र किस्ता संकलनका लागि साझा थलो।
- सदस्यहरू बीच सूचना आदानप्रदान र वित्तीय साक्षरता।
- पारदर्शिता र सामूहिक अनुशासन कायम हुने।
२३.नयाँ समूह गठन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने ५ वटा मुख्य बुँदाहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सदस्यको समान आर्थिक र सामाजिक स्तर।
- एकै परिवारका सदस्यहरू समावेश नगर्ने।
- छिमेकीको राम्रो चिनजान र चरित्र।
- उमेर र पेशाको उपयुक्तता।
२४.कर्जा विश्लेषण गर्दा अपनाइने ‘५-सी’ (5 Cs) को व्याख्या गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- Character (चरित्र), Capacity (क्षमता), Capital (पूँजी), Collateral (धितो), Conditions (अवस्था)।
२५.कर्जा सदुपयोगिता जाँच (LUC) किन र कसरी गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कर्जा जुन उद्देश्यको लागि लगिएको हो, त्यसमै खर्च भए नभएको हेर्न।
- स्थलगत भ्रमण र व्यवसायको अवलोकन मार्फत।
- कर्जा खराब हुनबाट जोगाउन।
२६.भाखा नाघेको कर्जा (Overdue Loan) असुलीका लागि फिल्ड सहायकको भूमिका के हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नियमित घरदैलो भेटघाट र समस्याको पहिचान।
- सदस्यलाई काउन्सिलिङ र सामूहिक दबाव दिने।
- कर्जा पुनर्संरचनाको सम्भाव्यता हेर्ने।
२७.लघुवित्तमा ‘ड्रप आउट’ (Drop Out) भनेको के हो? यसलाई कसरी कम गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सदस्यले संस्था छोड्ने प्रक्रिया।
- कारण: झन्झटिलो नियम, कर्मचारीको व्यवहार, अर्को संस्थाको आकर्षण।
- समाधान: गुणस्तरीय सेवा र प्रतिस्पर्धी ब्याजदर।
२८.केन्द्र प्रमुख (Center Chief) को काम, कर्तव्य र अधिकार के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बैठकको अध्यक्षता गर्ने।
- अनुशासन कायम गर्ने र सदस्यहरूलाई प्रोत्साहित गर्ने।
- कर्जा सिफारिस र असुलीमा सहयोग गर्ने।
२९.फिल्डमा हुने नगद जोखिम (Cash Handling Risk) कम गर्ने उपायहरू लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संकलित नगद तुरुन्तै बैंकमा जम्मा गर्ने।
- डिजिटल संकलनलाई प्रोत्साहन गर्ने।
- नगद बीमा (Cash in Transit) गर्ने।
३०.लघुवित्तमा ‘अनिवार्य बचत’ र ‘स्वैच्छिक बचत’ बीचको फरक स्पष्ट पार्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अनिवार्य: किस्तासँगै तोकिएको रकम जम्मा गर्नै पर्ने (ऋण सुरक्षा)।
- स्वैच्छिक: इच्छा अनुसार जम्मा गर्ने र निकाल्न मिल्ने।
३१.पूर्व कर्जा प्रशिक्षण (PGRT) किन आवश्यक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सदस्यलाई संस्थाको नियम बुझाउन।
- किस्ता र ब्याज गणना सिकाउन।
- सामूहिक उत्तरदायित्वको बोध गराउन।
३२.सदस्यको घरदैलो भ्रमण (House Visit) गर्दा के-के कुरामा ध्यान दिनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- परिवारको व्यवहार र सहयोग।
- आर्थिक स्थिति र सम्पत्तिको विवरण।
- स्थायी बसोबास र छिमेकीको राय।
३३.लघुवित्तमा ‘सहुलियतपूर्ण कर्जा’ को सदुपयोग कसरी बढाउन सकिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- प्राविधिक तालिम र बजार पहुँच जोड्ने।
- कडा अनुगमन र व्यावसायिक योजनामा आधारित लगानी।
३४.शाखा प्रबन्धक (Branch Manager) का मुख्य ५ वटा जिम्मेवारीहरू लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- शाखाको लक्ष्य निर्धारण र प्राप्ति।
- कर्मचारी परिचालन र सुपरिवेक्षण।
- जोखिम व्यवस्थापन र भाखा नाघेको कर्जा नियन्त्रण।
- नियमक निकायको निर्देशन पालना।
- स्थानीय तह र समुदायसँग समन्वय।
३५.लघुवित्तमा ‘सामाजिक नक्सांकन’ (Social Mapping) किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कार्यक्षेत्रको जनसंख्या र आर्थिक अवस्था बुझ्न।
- विपन्न परिवारको पहिचान र पहुँच पुर्याउन।
३६.कर्जा लगानी गर्दा हुनसक्ने ‘नियतवश हुने त्रुटि’ र ‘भूलवश हुने त्रुटि’ बीचको फरक?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नियतवश: जानीजानी गरिने हिनामिना वा ठगी।
- भूलवश: अञ्जानमा हुने हिसाब वा कागजी गल्ती।
३७.‘ग्रुप प्रेसर’ (Peer Pressure) ले लघुवित्तको असुलीमा कसरी सहयोग गर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एकले नतिर्दा अर्कोलाई असर पर्ने हुनाले समूहले आफैं दबाव दिन्छ।
- जमानी बसेका सदस्यहरूको नैतिक जिम्मेवारी।
३८.लघुवित्तमा ‘दोहोरोपना’ (Duplication) समस्या भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एकै व्यक्ति धेरै संस्थामा सदस्य रहने र ऋण लिने।
- ऋणको भार बढ्ने र असुलीमा समस्या हुने।
३९.बचत फिर्ता गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कानुनी र व्यावहारिक पक्षहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सदस्यको वास्तविक पहिचान र हस्ताक्षर रुजु।
- कर्जा बाँकी छ कि छैन जाँच।
- तरलताको उपलब्धता।
४०.लघुवित्तले प्रदान गर्ने ‘गैर-वित्तीय सेवा’ हरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सीपमूलक तालिम र वित्तीय साक्षरता।
- स्वास्थ्य शिविर र सामाजिक सचेतना।
- बजारिकरणमा सहयोग।
खण्ड ३: बैंकिङ प्रविधि र डिजिटल साक्षरता (४१-६०)
४१.डिजिटल बैंकिङले लघुवित्तको सञ्चालन लागत कसरी घटाउँछ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कागजी काममा कमी (Paperless)।
- कर्मचारीको समय बचत।
- भौतिक शाखाको आवश्यकता कम हुने।
४२.मोवाइल बैंकिङ र इन्टरनेट बैंकिङ बीचको ३ वटा मुख्य फरक लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- उपकरण: मोबाइल एप भर्सेस ब्राउजर/वेबसाइट।
- सुविधा: क्युआर स्क्यान मोबाइलमा सजिलो, जटिल ट्रान्सफर इन्टरनेटमा।
- पहुँच: मोबाइल बैंकिङ अफलाइन/एसएमएसबाट पनि चल्न सक्छ।
४३.क्युआर कोड (QR Code) भुक्तानीका फाइदा र जोखिमहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- फाइदा: छिटो, सुरक्षित र झन्झटमुक्त।
- जोखिम: नक्कली क्युआर कोड वा फिसिङको खतरा।
४४.ट्याबलेट बैंकिङ (Tablet Banking) ले फिल्डको कामलाई कसरी सहज बनाएको छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- रियल-टाइम डाटा इन्ट्री।
- हिसाबमा शुद्धता।
- ग्राहकलाई तत्कालै एसएमएस रसीद।
४५.बैंकिङ प्रणालीमा ‘साइबर सुरक्षा’ (Cyber Security) किन महत्त्वपूर्ण छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहकको डाटा र गोपनियता जोगाउन।
- वित्तीय चोरी र ठगी रोक्न।
- संस्थाको प्रतिष्ठा बचाउन।
४६.एनी ब्राञ्च बैंकिङ सर्भिस (ABBS) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहकले जुनसुकै शाखाबाट कारोबार गर्न पाउने सुविधा।
- केन्द्रिकृत डाटाबेसका कारण सम्भव भएको।
४७.डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) ग्रामीण क्षेत्रमा किन आवश्यक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- प्रविधिको सही प्रयोग गरी ठगीबाट बच्न।
- सरकारी र वित्तीय सेवामा सहज पहुँच पाउन।
४८.OTP (One Time Password) को सुरक्षामा भूमिका के छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- दुई तहको प्रमाणीकरण (2FA)।
- एक पटक मात्र प्रयोग हुने र समय सीमित हुने हुनाले सुरक्षित।
४९.डिजिटल वालेट (e-Wallet) र बैंक खाता बीचको सम्बन्ध?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- लिंक गरेर सजिलै पैसा लोड र झिक्न मिल्ने।
- सासाना भुक्तानीका लागि वालेट उपयुक्त।
५०.‘ब्लकचेन टेक्नोलोजी’ बैंकिङ क्षेत्रमा कसरी प्रयोग हुन सक्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पारदर्शी र परिवर्तन गर्न नसकिने लेजर (Record)।
- सुरक्षित र छिटो रेमिट्यान्स ट्रान्सफर।
५१.आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को बैंकिङमा प्रयोग?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- च्याटबोट मार्फत ग्राहक सेवा।
- कर्जा जोखिमको विश्लेषण र ठगी पहिचान।
५२.RTGS र IPS बीचको फरक स्पष्ट पार्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- RTGS: ठुलो रकम, तत्काल सेटलमेन्ट।
- IPS: साना र मध्यम रकम, ब्याचमा सेटलमेन्ट।
५३.सामाजीक सञ्जाल मार्फत हुने बैंकिङ ठगीबाट कसरी जोगिने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गोप्य पिन र पासवर्ड कसैलाई नदिने।
- अपरिचित लिंकमा क्लिक नगर्ने।
५४.‘फिन्टेक’ (FinTech) कम्पनीहरूले लघुवित्तलाई कसरी चुनौती र अवसर दिएका छन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- चुनौती: सिधै ऋण दिने एपहरू।
- अवसर: साझेदारी गरेर सेवा विस्तार।
५५.ATM कार्ड हराएमा ग्राहकले तत्काल गर्नुपर्ने प्रक्रिया?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बैंकलाई फोन गरेर ‘Block’ गर्ने।
- लिखित निवेदन दिने।
५६.‘क्यासलेस’ (Cashless) अर्थतन्त्रका प्रमुख बाधाहरू के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- इन्टरनेट र विद्युतको अस्थिरता।
- प्रविधिमा जनविश्वासको कमी।
५७.बायोमेट्रिक (Biometric) प्रमाणीकरणका फाइदा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पासवर्ड सम्झिनु नपर्ने।
- व्यक्तिको भौतिक उपस्थिति अनिवार्य हुने हुनाले सुरक्षित।
५८.केन्द्र बैठकमा ‘ट्याब’ को प्रयोग गर्दा डेटा गोपनियता कसरी कायम गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पासवर्ड प्रोटेक्सन र इन्क्रिप्शन।
- कर्मचारीलाई कडा आचारसंहिता।
५९.‘ओम्नी च्यानल’ बैंकिङ भन्नाले के बुझिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सबै डिजिटल माध्यमहरूलाई एकै ठाउँमा जोडेर दिइने एकीकृत सेवा।
६०.डिजिटल केवाईसी (d-KYC) को अवधारणा के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अनलाइन माध्यमबाटै कागजात र फोटो रुजु गर्ने प्रक्रिया।
- शाखा धाउनु नपर्ने।
खण्ड ४: लेखा, अडिट र वित्तीय विश्लेषण (६१-८०)
६१.वासलात (Balance Sheet) का प्रमुख अङ्गहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सम्पत्ति (Assets), दायित्व (Liabilities) र शेयरधनीको पूँजी (Equity)।
६२.नाफा नोक्सान हिसाब (P&L Account) किन तयार गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- निश्चित अवधिको आम्दानी र खर्चको विवरण हेर्न।
- संस्थाको वास्तविक नाफा वा नोक्सान पत्ता लगाउन।
६३.नगद प्रवाह विवरण (Cash Flow Statement) को महत्त्व चर्चा गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नगदको वास्तविक आगमन र बहिर्गमनको जानकारी।
- तरलता व्यवस्थापनमा सहयोग।
६४.आन्तरिक लेखापरीक्षण (Internal Audit) र बाह्य लेखापरीक्षण बीचको फरक?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आन्तरिक: संस्थाकै कर्मचारी वा विभागबाट नियमित हुने।
- बाह्य: स्वतन्त्र चार्टर्ड एकाउन्टेन्टबाट वर्षमा एक पटक हुने।
६५.ह्रासकट्टी (Depreciation) भनेको के हो? यसका विधिहरू लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- स्थिर सम्पत्तिको मूल्यमा समयसँगै आउने कमी।
- Straight Line Method, Diminishing Balance Method।
६६.‘दोहोरो लेखा प्रणाली’ (Double Entry System) का फाइदाहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- हिसाबमा पूर्णता र शुद्धता।
- ट्रायल ब्यालेन्स बनाउन सहज।
- धोखाधडी र गल्ती पत्ता लगाउन सजिलो।
६७.वित्तीय अनुपात विश्लेषण (Ratio Analysis) किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाको कार्यक्षमता र वित्तीय स्वास्थ्य मापन गर्न।
- उदाहरण: तरलता अनुपात, नाफा अनुपात।
६८.स्प्रेड दर (Spread Rate) भन्नाले के बुझिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कर्जाको ब्याजदर र निक्षेपको ब्याजदर बीचको अन्तर।
- संस्थाको सञ्चालन खर्च र नाफाको मुख्य स्रोत।
६९.अडिट बेरुजु (Audit Observation) भनेको के हो? यसलाई कसरी फछ्र्यौट गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नियम विपरित भएको खर्च वा हिसाबमा देखिएको कैफियत।
- आवश्यक प्रमाण पेश गरेर वा असुल उपर गरेर।
७०.प्रोभिजनिङ (Provisioning) ले संस्थाको नाफामा कस्तो असर गर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खराब कर्जा बढ्दा प्रोभिजनिङ बढ्छ र खुद नाफा घट्छ।
७१.बैंक रिकन्सिलिएसन स्टेटमेन्ट (BRS) किन बनाइन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाको क्यास बुक र बैंक स्टेटमेन्ट बीचको मौज्दात मिलाउन।
७२.‘बजेटिङ’ (Budgeting) को महत्त्व लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खर्च नियन्त्रण र भविष्यको योजना।
- लक्ष्य निर्धारण र साधनको बाँडफाँड।
७३.कन्टिन्जेन्ट लायबिलिटी (Contingent Liability) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भविष्यमा कुनै घटना घटेमा मात्र दायित्व हुने कुरा (उदाहरण: बैंक ग्यारेन्टी)।
७४.लेखाका सिद्धान्तहरू (Accounting Principles) पालना नगर्दा के हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- वित्तीय विवरण भ्रमपूर्ण हुने।
- कानुनी कारबाही र नियमनकारी जरिवाना।
७५.जिन्सी स्रेस्ता (Inventory Record) व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- स्टक रजिष्टर राख्ने र समय समयमा भौतिक परीक्षण (Physical Verification) गर्ने।
७६.‘कस्ट अफ फण्ड’ (Cost of Fund) कसरी निकालिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- निक्षेपमा दिइने ब्याज र अन्य सञ्चालन खर्चको भारित औसत।
७७.वित्तीय सुशासनमा लेखापरीक्षण समितिको भूमिका?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- लेखापरीक्षण प्रक्रियाको सुपरिवेक्षण र आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको सुदृढीकरण।
७८.नाफा र तरलता (Profitability vs Liquidity) बीचको सन्तुलन किन आवश्यक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सबै पैसा लगानी गर्दा नाफा हुन्छ तर तरलता घट्छ। सन्तुलन नमिले संस्था धराशायी हुन्छ।
७९.भाखा नाघेको कर्जाको अनुपात (PAR) गणना गर्ने सुत्र?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- (कुल भाखा नाघेको साँवा बाँकी / कुल लगानीमा रहेको कर्जा) * १००।
८०.सम्पत्ति र दायित्व व्यवस्थापन (ALM) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ब्याजदर र समयको उतारचढावबाट हुने जोखिम कम गर्न गरिने व्यवस्थापन।
खण्ड ५: संस्थागत सुशासन र समसामयिक (८१-१००)
८१.संस्थागत सुशासन (Corporate Governance) भनेको के हो? यसका स्तम्भहरू लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पारदर्शिता, जवाफदेहिता, इमानदारी र निष्पक्षता।
- नियम र कानुनको अक्षरशः पालना।
८२.लघुवित्तमा ‘ग्राहक संरक्षण सिद्धान्त’ (Client Protection Principles) चर्चा गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- उचित उत्पादन डिजाइन, अत्यधिक ऋणभारबाट बचावट, पारदर्शिता, उचित ब्याजदर।
८३.महिला सशक्तीकरणमा लघुवित्तको भूमिका विश्लेषण गर्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आर्थिक स्वतन्त्रता र निर्णय क्षमतामा वृद्धि।
- नेतृत्व विकास र सामाजिक प्रतिष्ठा।
८४.नेपालको अर्थतन्त्रमा रेमिट्यान्सको योगदान र जोखिम?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- योगदान: विदेशी मुद्रा सञ्चिति, उपभोग वृद्धि।
- जोखिम: परनिर्भरता र श्रमशक्तिको अभाव।
८५.लघुवित्त र सहकारी बीचका ३ वटा समानता र ३ वटा फरक लेख्नुहोस्।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- समानता: दुवै साना निक्षेप र कर्जामा केन्द्रित, गरिबी निवारण लक्ष्य।
- फरक: लघुवित्त कम्पनी ऐन अन्तर्गत, सहकारी सहकारी ऐन अन्तर्गत।
८६.वित्तीय साक्षरता (Financial Literacy) को अभावले ऋणीमा कस्तो प्रभाव पर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- फजुल खर्च बढ्ने र ऋणको पासोमा पर्ने।
- ब्याज र हर्जानाको हिसाब नबुझ्ने।
८७.मर्जर र एक्विजिसन (Merger & Acquisition) का फाइदा र बेफाइदा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- फाइदा: पूँजी वृद्धि, खर्च कटौती।
- बेफाइदा: कर्मचारी समायोजनमा समस्या, कार्यसंस्कृति नमिल्ने।
८८.‘दिगो विकास लक्ष्य’ (SDG) र लघुवित्त बीचको सम्बन्ध?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गरीबी अन्त्य, भोकमरी निवारण र लैंगिक समानतामा सहयोग।
८९.कर्मचारीको कार्यसम्पादन मूल्यांकन (Performance Appraisal) किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बढुवा, पुरस्कार र तालिमको आवश्यकता पहिचान गर्न।
९०.लघुवित्तमा ‘मिलेमतो’ (Collusion) रोक्न कस्ता उपाय अपनाउनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नियमित सरुवा, छड्के जाँच र कडा आचारसंहिता।
९१.जलवायु परिवर्तनले लघुवित्तका ऋणीलाई कसरी असर गर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कृषि बाली नष्ट हुने र ऋण तिर्ने क्षमता घट्ने।
९२.लघुवित्तका विरुद्ध हुने नकारात्मक प्रचार र आन्दोलनको सामना कसरी गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सेवामा पारदर्शिता ल्याउने र सदस्यसँगको सम्बन्ध सुधार्ने।
९३.सामाजिक कार्य सम्पादन व्यवस्थापन (SPM) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाले नाफा मात्र होइन, सामाजिक लक्ष्य पनि पुरा गरे नगरेको मापन गर्ने पद्धति।
९४.व्यवसायिक योजना (Business Plan) किन आवश्यक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाको भिजन, मिसन र लक्ष्य प्राप्तिको मार्गचित्र।
९५.कर्मचारी उत्प्रेरणा (Employee Motivation) का तत्वहरू के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- उचित तलब, कामको कदर, सुरक्षित कार्यक्षेत्र र करिअर विकास।
९६.गुनासो सुनुवाइ संयन्त्र (Grievance Handling) कस्तो हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- छिटो, निष्पक्ष र गोप्य। टोल फ्री नम्बर र उजुरी पेटिका।
९७.‘ग्रिन माइक्रोफाइनान्स’ (Green Microfinance) को अवधारणा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- वातावरण मैत्री व्यवसाय र ऊर्जा क्षेत्रमा कर्जा लगानी।
९८.वित्तीय पहुँच (Financial Inclusion) मा नेपालको अवस्था?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संख्यात्मक वृद्धि भएको तर गुणात्मक र ग्रामीण पहुँच अझै बढाउनुपर्ने।
९९.तपाईँको विचारमा लघुवित्तमा प्रविधिको प्रयोग बरदान कि अभिशाप?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बरदान: लागत कम, पारदर्शिता। सावधानी अपनाए जोखिम कम हुन्छ।
१००.आगामी ५ वर्षमा नेपाली लघुवित्त क्षेत्रका प्रमुख ३ चुनौतीहरू के होलान्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- डिजिटल रूपान्तरण, ऋण असुलीमा समस्या र कडा नियमन।
तपाईँको परीक्षाको लागि शुभकामना!