Subjective Questions 3
लघुवित्त वृहत् परीक्षा तयारी बैंक (१०० प्रश्नोत्तर)
डिजिटल बैंकिङ, टेलर व्यवस्थापन र लघुवित्तको विशिष्ट कार्यविधिमा आधारित
खण्ड १: लघुवित्तको विशिष्टता र बैंकिङ भिन्नता (१-१५)
१.लघुवित्त वित्तीय संस्था र वाणिज्य बैंक (क वर्ग) बीचको मुख्य ३ वटा भिन्नता के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- लघुवित्तले बिना धितो सामूहिक जमानीमा ऋण दिन्छ, वाणिज्य बैंकले प्राय: भौतिक धितो खोज्छ।
- लघुवित्तको सेवा ग्रामीण र विपन्न वर्ग केन्द्रित हुन्छ, वाणिज्य बैंकको व्यापारिक र आधुनिक शहर केन्द्रित।
- लघुवित्तले घरदैलो (Doorstep) सेवा दिन्छ, वाणिज्य बैंकमा ग्राहक स्वयं बैंक जानुपर्छ।
२.‘टेलर काउन्टर’ (Teller Counter) व्यवस्थापन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने प्रमुख सुरक्षा पक्षहरू के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नगदको सीमा (Cash Limit) भन्दा बढी रकम काउन्टरमा नराख्ने।
- नक्कली नोट चिन्नका लागि ‘UV Detector’ मेसिनको प्रयोग गर्ने।
- टेलर क्याबिनमा अनाधिकृत व्यक्तिको प्रवेश निषेध गर्ने।
३.लघुवित्तमा ‘रेमिट्यान्स सेवा’ (Remittance) ले संस्थाको आम्दानीमा कसरी मद्दत गर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गैर-ब्याज आम्दानी (Fee-based Income) वृद्धि गर्न।
- वैदेशिक रोजगारीबाट आएको पैसालाई निक्षेपको रूपमा संकलन गर्न।
- नयाँ ग्राहकहरूलाई संस्थामा आकर्षित गर्न।
४.लघुवित्तमा ‘डिजिटल बैंकिङ’ (Digital Banking Adoption) अपनाउँदा आइपर्ने ३ मुख्य चुनौतीहरू?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहकमा प्रविधि सम्बन्धी साक्षरताको कमी।
- ग्रामीण क्षेत्रमा कमजोर इन्टरनेट र विद्युत सेवा।
- सफ्टवेयर र प्रविधिमा लगानी गर्दा बढ्ने लागत।
५.‘मोबाइल बैंकिङ’ (mBank) सेवाले फिल्ड कर्मचारीको कार्यभार कसरी कम गर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- किस्ता संकलनका लागि फिल्डमै नगद बोकेर हिँड्ने जोखिम र समय घट्छ।
- रियल-टाइम इन्ट्री हुने हुँदा अफिस आएर भौचर भर्ने समय बचत हुन्छ।
६.‘टेलर’ ले भुक्तानी गर्नुअघि चेकमा अनिवार्य जाँच गर्नुपर्ने कुराहरू के-के हुन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- मिति, अंक र अक्षरमा लेखिएको रकम मेल खाएको।
- खातावालाको हस्ताक्षर (Signature Verification)।
- चेकमा केरमेट नभएको र खातामा पर्याप्त मौज्दात रहेको।
७.लघुवित्तलाई किन ‘विपन्नको बैंक’ भनिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बैंकिङ पहुँच नभएका न्यून आय भएका वर्गलाई बिना धितो वित्तीय सेवा दिने हुनाले।
८.‘KYC’ फारम भर्दा ठेगाना प्रमाणका लागि कुन कागजातलाई प्राथमिकता दिइन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नागरिकता प्रमाणपत्र र हालसालैको बिजुली/पानीको बिल वा स्थानीय तहको सिफारिस।
९.‘रेमिट्यान्स’ भुक्तानी गर्दा पहिचान खुल्ने कागजातको छायाँकपी किन राखिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐनको पालना गर्न र पछि लेखापरीक्षणमा प्रमाण पेश गर्न।
१०.‘क्यास बक्स’ (Cash Box) र ‘स्ट्रङ्ग रुम’ (Strong Room) बीचको फरक?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- क्यास बक्स: टेलरले दैनिक कारोबारका लागि काउन्टरमा राख्ने सानो बाकस।
- स्ट्रङ्ग रुम: दिनभरिको नगद र महत्त्वपूर्ण कागजात सुरक्षित राखिने मजबुत कोठा वा दराज।
११.लघुवित्तमा ‘टेलर’ को व्यक्तिगत आचरण कस्तो हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- धैर्यवान, सेवाग्राहीप्रति नम्र र आर्थिक रूपमा पूर्ण इमानदार।
१२.‘एजेन्ट’ बाट हुने रेमिट्यान्स र ‘बैंक’ बाट हुने रेमिट्यान्समा के फरक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एजेन्टले कमिसनका लागि सेवा दिन्छ भने बैंकले आफ्नै नेटवर्क प्रयोग गरी सुरक्षित भुक्तानी दिन्छ।
१३.‘डिजिटल वालेट’ मा ‘लोड’ गर्ने सुविधाले लघुवित्तका ग्राहकलाई के फाइदा हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- घरमै बसेर विद्युत, टेलिफोन महसुल तिर्न र किस्ता भुक्तानी गर्न सहज हुन्छ।
१४.लघुवित्तमा ‘सापट’ (Borrowing) को मुख्य स्रोत के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- वाणिज्य बैंकहरूले लगानी गर्नुपर्ने ‘विपन्न वर्ग कर्जा’ बापतको रकम।
१५.‘एकल ग्राहक कर्जा सीमा’ (Single Obligor Limit) लघुवित्तमा कति हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- राष्ट्र बैंकको पछिल्लो निर्देशन अनुसार तोकिएको अधिकतम सीमा (प्राय: ७ देखि १५ लाख धितो सहित)।
खण्ड २: दैनिक सञ्चालन र चुनौतीहरू (१६-३५)
१६.फिल्डमा किस्ता उठाउँदा कर्मचारीले भोग्नुपर्ने ३ वटा दैनिक चुनौतीहरू?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भौगोलिक विकटता र प्रतिकूल मौसम।
- ऋणी सदस्यहरू बैठकमा समयमा उपस्थित नहुनु।
- नगद सुरक्षाको जोखिम।
१७.‘भौचर’ (Voucher) भर्दा ‘डेबिट’ र ‘क्रेडिट’ को सामान्य नियम के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नगद आउँदा ‘क्यास’ डेबिट हुन्छ, नगद बाहिर जाँदा ‘क्यास’ क्रेडिट हुन्छ।
१८.‘नक्कली नोट’ फेला परेमा टेलरले गर्नुपर्ने पहिलो कार्य के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नोट जफत गर्ने, ‘नक्कली’ छाप लगाउने र सोको जानकारी तत्कालै शाखा प्रमुखलाई दिने।
१९.‘मिस-पोष्टिङ’ (Miss-posting) भनेको के हो? यसलाई कसरी सच्याउने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गलत खातामा रकम प्रविष्ट हुनु। यसलाई ‘रिभर्स’ (Reverse) इन्ट्री गरेर सच्याइन्छ।
२०.‘दिनको अन्त्य’ (EOD – End of Day) गर्दा नगद हिसाब नमिलेमा के गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भौचर र लेजर पुन: रुजु गर्ने, क्यास बक्स पुन: गन्ने र नमिलेमा ‘सस्पेन्स’ खातामा राखेर खोज्ने।
२१.‘ई-बैंकिङ’ प्रयोग गर्दा ‘ओटीपी’ (OTP) को महत्त्व के छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कारोबार गर्ने व्यक्ति वास्तविक खातावाला नै हो भन्ने कुराको अन्तिम पुष्टि गर्न।
२२.‘क्लियरिङ’ (Clearing) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एक बैंकको चेक अर्को बैंकबाट साटिने प्रक्रिया।
२३.‘ग्राहक गुनासो व्यवस्थापन’ का लागि कार्यालयमा के हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गुनासो पेटिका र सम्बन्धित अधिकारीको फोन नम्बर सूचना पाटीमा टाँसिएको।
२४.‘डर्म्यान्ट एकाउन्ट’ (Dormant Account) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- लामो समयसम्म (प्राय: ६ महिना) कुनै कारोबार नभई निष्क्रिय रहेको खाता।
२५.लघुवित्तमा ‘आन्तरिक नियन्त्रण’ (Internal Control) किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- हिनामिना र गल्ती हुन नदिन र वित्तीय विवरणको शुद्धता कायम गर्न।
२६.‘टेलर सर्टेज’ (Teller Shortage) भएमा सो रकम कसले व्यहोर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कारोबार गर्ने सम्बन्धित टेलर कर्मचारी स्वयंले।
२७.‘इन्टरनेट बैंकिङ’ र ‘मोबाइल बैंकिङ’ बीचको १ फरक?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- इन्टरनेट बैंकिङ ब्राउजरबाट चल्छ, मोबाइल बैंकिङ विशेष एपबाट चल्छ।
२८.‘रेमिट्यान्स’ भुक्तानी दिँदा ‘कन्ट्रोल नम्बर’ को भूमिका?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सिस्टममा रहेको विवरण र ग्राहकले ल्याएको विवरण रुजु गर्ने मुख्य साँचो।
२९.‘क्यास काउन्टिङ मेसिन’ प्रयोग गर्दाको १ फाइदा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- समयको बचत र नगद गन्तीमा हुने मानवीय त्रुटिको न्यूनीकरण।
३०.‘ग्राहक पहिचान’ (KYC) कति समयमा अपडेट गर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सामान्य ग्राहकको हकमा कम्तीमा २ वर्षमा वा विवरण परिवर्तन भएमा तुरुन्तै।
३१.‘पिन कोड’ (PIN) शेयर गर्दा हुने जोखिम?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अनधिकृत व्यक्तिले खाताको रकम चोर्न सक्ने।
३२.‘बचत पासबुक’ हराएमा ग्राहकले के गर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थामा निवेदन दिने र निश्चित शुल्क तिरेर नयाँ पासबुक लिने।
३३.‘टेलर’ ले नोट गन्दा ‘सर्टिङ’ (Sorting) किन गर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सफा र मैला नोटहरू छुट्ट्याउन र झुत्रा नोटहरू चलनचल्तीबाट हटाउन।
३४.‘QR Code’ भुक्तानी लघुवित्तका सदस्यका लागि किन उपयोगी छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खुद्रा पैसाको झन्झट नहुने र सिधै बैंक खातामा पैसा जम्मा हुने।
३५.‘एटीएम’ (ATM) बाट पैसा निकाल्दा रिसिप्ट निस्किएन तर पैसा काटियो भने के गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- तत्काल सम्बन्धित बैंकमा उजुरी (Claim) गर्ने।
खण्ड ३: अन्य महत्वपूर्ण र बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (३६-५०)
३६.‘लघुवित्त’ र ‘सहकारी’ बीचको १ मुख्य कानुनी भिन्नता?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- लघुवित्तलाई नेपाल राष्ट्र बैंकले नियमन गर्छ, सहकारीलाई सहकारी विभागले।
३७.‘कर्जाको वर्गीकरण’ (Loan Classification) कति प्रकारका हुन्छन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- असल, सूक्ष्म निगरानी, कमसल, शंकास्पद र खराब।
३८.‘बचत’ भनेको के हो? यसका २ फाइदा।
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भविष्यको सुरक्षा र पुँजी निर्माणमा सहयोग।
३९.‘ब्याज’ (Interest) र ‘सेवा शुल्क’ (Service Charge) मा के फरक छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ब्याज पुँजी प्रयोग गरेबापतको शुल्क हो भने सेवा शुल्क प्रशासनिक खर्चका लागि लिइन्छ।
४०.‘विपन्न वर्ग’ भन्नाले कसलाई बुझिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- तोकिएको सीमाभन्दा कम आय भएका र राज्यको स्रोत साधनमा पहुँच नभएका मानिसहरू।
४१.‘ग्रामीण कर्जा’ को सदुपयोगिता जाँच किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋण लिएको उद्देश्य र वास्तविक खर्च बीच तालमेल भए नभएको हेर्न।
४२.‘सामूहिक जमानी’ (Group Guarantee) ले लघुवित्तलाई कसरी सुरक्षित बनाउँछ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भौतिक धितो नहुँदा सदस्यहरू बीचको सामाजिक दबाबले ऋण असुली सुनिश्चित गर्छ।
४३.‘कर्जा प्रवाह’ अघि ऋणीको के हेर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋण तिर्ने क्षमता (Repayment Capacity) र चरित्र (Character)।
४४.‘निक्षेप’ को सुरक्षाको ग्यारेन्टी कसले दिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष (५ लाख सम्म)।
४५.‘शाखा प्रबन्धक’ को १ मुख्य जिम्मेवारी?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- शाखाको कुल निक्षेप, कर्जा र असुलीको लक्ष्य प्राप्त गर्नु।
४६.‘बैंकिङ कसूर’ भित्र पर्ने १ क्रियाकलाप?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खातामा पैसा नभई चेक काट्नु (चेक अनादर)।
४७.‘वित्तीय साक्षरता’ भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पैसाको व्यवस्थापन, बचत र लगानी सम्बन्धी आधारभूत ज्ञान।
४८.‘लघुवित्त’ को स्थापनाको मुख्य उद्देश्य?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- गरिबी न्यूनीकरण र ग्रामीण आर्थिक विकास।
४९.‘सूचना प्रविधि’ ले बैंकिङमा ल्याएको १ सकारात्मक परिवर्तन?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बैंकिङ सेवा छिटो, छरितो र २४ सै घण्टा उपलब्ध हुनु।
५०.लघुवित्तमा ‘फिल्ड सहायक’ को १ मुख्य काम?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नयाँ सदस्य पहिचान गर्ने र किस्ता संकलन गर्ने।
खण्ड ४: व्यावसायिक व्यवस्थापन र कार्यक्षेत्रका चुनौती (५१-७५)
५१.‘फिल्ड भिजिट’ गर्दा कर्मचारीले ऋणीको व्यवसायको कुन कुरामा ध्यान दिनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- उत्पादनको बजार माग र कच्चा पदार्थको उपलब्धता।
- स्टकको अवस्था र दैनिक बिक्रीको अभिलेख।
- व्यवसायबाट प्राप्त हुने खुद आम्दानीले किस्ता धान्न सक्छ कि सक्दैन।
५२.‘कर्जा सूचना केन्द्र’ (CIC) को रिपोर्टमा ‘Overdue’ देखिनुको अर्थ के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋणीले अन्य बैंक वा वित्तीय संस्थामा लिएको ऋणको किस्ता समयमा नतिरेको।
- यस्तो अवस्थामा नयाँ ऋण लगानी गर्न जोखिमपूर्ण मानिन्छ।
५३.लघुवित्तमा ‘टेलर’ र ‘क्यासियर’ बीचको कामको बाँडफाँड कसरी हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- टेलरले सिधै ग्राहकसँग बसेर साना नगद कारोबार र चेक भुक्तानी गर्छन्।
- क्यासियर वा हेड क्यासियरले ठूलो नगद व्यवस्थापन र टेलरहरूको हिसाब मिलान गर्छन्।
५४.‘एम-बैंकिङ’ (Mobile Banking) प्रयोग गर्दा ‘सिम क्लोनिङ’ बाट कसरी बच्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अपरिचित व्यक्तिलाई आफ्नो फोन प्रयोग गर्न नदिने।
- सिम कार्ड अचानक बन्द भएमा तुरुन्तै बैंक र टेलिकममा जानकारी दिने।
५५.‘रेमिट्यान्स’ एजेन्टले भुक्तानी गर्दा ‘भेरिफिकेशन कोड’ नमिल्नुका २ कारण?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहकले कोड गलत टिपाएको वा रेमिट्यान्स कम्पनीको सर्भरमा प्राविधिक समस्या।
५६.लघुवित्तमा ‘डिजिटल साक्षरता’ अभियान चलाउँदा कुन उमेर समूहलाई बढी प्राथमिकता दिनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- युवा र सक्रिय ऋणीहरूलाई, जसले प्रविधि चाँडो आत्मसात गर्न सक्छन् र घरका अन्य सदस्यलाई सिकाउन सक्छन्।
५७.‘टेलरिङ’ मा ‘Dual Control’ भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एउटाले प्रविष्ट (Entry) गरेको हिसाब अर्को अधिकारप्राप्त कर्मचारीले रुजु (Verify) गर्ने प्रक्रिया।
५८.‘रेमिट्यान्स’ कारोबारमा ‘Limit’ किन तोकिएको हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अवैध हुण्डी कारोबार रोक्न र सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण गर्न।
५९.‘नगद मौज्दात’ (Cash Balance) बढी हुँदा संस्थालाई हुने १ बेफाइदा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पैसा प्रयोगविहीन भएर बस्दा आउने ब्याज आम्दानी गुम्ने (Opportunity Cost)।
६०.‘ई-पेमेन्ट’ (e-Payment) गर्दा असफल (Transaction Failed) भएमा ग्राहकलाई कसरी आश्वस्त पार्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- रकम २४ देखि ७२ घण्टा भित्र आफैं फिर्ता हुने जानकारी दिने र प्रमाणको लागि ‘Trace ID’ सुरक्षित राख्न लगाउने।
६१.‘फिल्ड सहायक’ ले केन्द्र बैठकमा किस्ता उठाउँदा ‘रसिद’ काट्न ढिलो गरेमा के हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- हिसाबमा तालमेल नमिलेर ‘हिनामिना’ को आशंका हुन सक्छ र सदस्यको विश्वास घट्छ।
६२.‘ग्राहक पहिचान’ (KYC) मा ‘फोटो’ को महत्त्व के छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अर्कै व्यक्तिको नाममा कीर्ते कारोबार हुनबाट जोगाउन र वास्तविक ऋणी पहिचान गर्न।
६३.लघुवित्तमा ‘टेलर’ को कम्प्युटर पासवर्ड किन गोप्य हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आफ्नो युजर आइडीबाट अरू कसैले गलत कारोबार गरेमा जिम्मेवारी स्वयं टेलरको हुने हुनाले।
६४.‘मोबाइल टपअप’ सुविधाले लघुवित्तको डिजिटल बैंकिङमा कसरी आकर्षण बढाउँछ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- दैनिक जीवनमा चाहिने सानो काम घरबाटै हुने भएपछि ग्राहकहरू डिजिटल माध्यममा आकर्षित हुन्छन्।
६५.‘चेक बाउन्स’ हुनुका २ मुख्य कारण?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खातामा पर्याप्त मौज्दात नहुनु र हस्ताक्षर नमिल्नु।
६६.‘शाखा विस्तार’ गर्दा टेलर काउन्टरको बनावट कस्तो हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ग्राहक र कर्मचारी बीच भौतिक दूरी कायम हुने गरी सुरक्षित सिसा र फलामको जाली भएको।
६७.‘रेमिट्यान्स’ रकम भुक्तानी गर्दा ग्राहकको ‘नाता’ प्रमाणित किन खोजिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पठाउने र पाउने व्यक्तिको सम्बन्ध स्पष्ट गरी शंकास्पद कारोबार नियन्त्रण गर्न।
६८.‘मोबाइल बैंकिङ’ प्रयोगकर्तालाई ‘फिसिङ अट्याक’ बाट बच्न दिइने १ मुख्य सल्लाह?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आफ्नो बैंकको युजरनेम र पासवर्ड कसैलाई पनि नबताउने, बैंकले यस्तो विवरण फोनमा माग्दैन।
६९.‘नगद काउन्टर’ मा ‘Panic Button’ किन राखिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आकस्मिक चोरी वा डकैतीको अवस्थामा सुरक्षा निकाय वा अन्य कर्मचारीलाई संकेत दिन।
७०.‘डिजिटल ट्रान्ज्याक्सन’ को ‘हिस्ट्री’ (History) ले ऋणीको कस्तो बानी झल्काउँछ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- समयमा भुक्तानी गर्ने बानी र वित्तीय अनुशासनको अवस्था।
७१.‘सम्पत्ति शुद्धीकरण’ (Money Laundering) को शंका लागेमा टेलरले कसलाई रिपोर्ट गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- शाखाको ‘अनुपालन अधिकारी’ (Compliance Officer) लाई।
७२.‘टेलर’ ले नोट गन्दा औंलामा ‘थुक’ लगाउनु किन गलत हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- यो अस्वस्थकर छ र नोटमा रहेका कीटाणुले रोग सार्न सक्छन् (नोट गन्ने स्पन्ज प्रयोग गर्नुपर्छ)।
७३.‘ई-कमर्स’ (e-Commerce) भुक्तानीमा लघुवित्तको संलग्नता कसरी हुन सक्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सदस्यहरूले उत्पादन गरेका सामग्री अनलाइन बेच्दा भुक्तानी लघुवित्तको खातामार्फत लिने व्यवस्था गरेर।
७४.‘रेमिट्यान्स’ प्राप्त गर्ने ग्राहकलाई ‘बचत’ गर्न कसरी प्रोत्साहन गर्ने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- आएको सबै रकम खर्च नगरी केही हिस्सा भविष्यको लागि बचत खातामा राख्न सुझाव दिएर।
७५.‘क्यास काउन्टर’ मा बस्दा कर्मचारीले पालना गर्नुपर्ने ‘पोसाक आचारसंहिता’ किन महत्त्वपूर्ण छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाको व्यावसायिक छवि र पहिचान झल्काउन।
खण्ड ५: बैंकिङ ज्ञान र समसामयिक (७६-१००)
७६.‘सहुलियतपूर्ण कर्जा’ को लागि ब्याज अनुदान दिने निकाय कुन हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नेपाल सरकार (नेपाल राष्ट्र बैंकमार्फत भुक्तानी हुने)।
७७.‘एक ऋणी, एक संस्था’ नीतिले लघुवित्तका ऋणीलाई के असर गरेको छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- धेरैतिरबाट ऋण लिएर ऋणको पासोमा पर्नबाट बचाएको छ।
७८.‘कर्जाको पुनर्संरचना’ भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋणीको समस्या हेरी ऋणको सर्त, ब्याज वा किस्ता तिर्ने अवधि परिवर्तन गरिदिनु।
७९.‘वित्तीय समावेशीकरण’ मा लघुवित्तको योगदान कसरी झल्किन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बैंक नपुगेका ठाउँमा पुगेर गरिब जनतालाई बैंकिङ प्रणालीमा आबद्ध गराउनु।
८०.‘तरलता’ (Liquidity) व्यवस्थापनका लागि लघुवित्तले के गर्न सक्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बचत संकलन बढाउने र अन्य बैंकहरूबाट लिने सापटको उचित व्यवस्थापन गर्ने।
८१.‘ब्याज कोरिडोर’ (Interest Rate Corridor) ले लघुवित्तलाई कसरी प्रभाव पार्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- बजारमा ब्याजदरको उतारचढावलाई सीमित गरी लघुवित्तको लागत स्थिर राख्न मद्दत गर्छ।
८२.‘बेस रेट’ (Base Rate) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कर्जाको ब्याजदर तोक्दा आधार मानिने न्यूनतम दर।
८३.लघुवित्तमा ‘जोखिम कोष’ (Risk Fund) को व्यवस्था किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- दैवी प्रकोप वा अन्य कारणले ऋण डुब्न लागेमा संस्थालाई सुरक्षा दिन।
८४.‘सम्पत्ति’ (Assets) र ‘दायित्व’ (Liabilities) बीचको सन्तुलन किन हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्था टाट पल्टिनबाट जोगाउन र दिगो सञ्चालन सुनिश्चित गर्न।
८५.‘डिजिटल भुक्तानी’ गर्दा लाग्ने ‘ट्रान्ज्याक्सन चार्ज’ कसले तोक्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नेपाल राष्ट्र बैंकले (वा बैंक र पेमेन्ट गेटवे बीचको आपसी सहमतिमा सीमा भित्र)।
८६.‘कर्जा असुली’ मा ‘घरदैलो सेवा’ को प्रभावकारिता किन बढी हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- ऋणीसँग सीधा सम्बन्ध स्थापित हुने र तिर्नुपर्ने नैतिक दबाब सिर्जना हुने हुनाले।
८७.लघुवित्तमा ‘बोनस’ वितरण गर्दा राष्ट्र बैंकको कुन निर्देशन पालना गर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सञ्चित नाफा र जगेडा कोषको सीमा सम्बन्धी निर्देशन।
८८.‘मर्जर’ पछि शाखा मिलान (Branch Rationalization) किन गरिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- एउटै ठाउँमा धेरै शाखाहरू भएर हुने सञ्चालन खर्च घटाउन।
८९.‘अनलाइन’ बाट कर्जा आवेदन लिँदा हुने १ मुख्य फाइदा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- प्रक्रिया छिटो हुने र कागजी विवरण हराउने जोखिम कम हुने।
९०.‘ग्रामीण बचत’ परिचालनको राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा के महत्त्व छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- सानो-सानो पूँजी संकलन भई देशको उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी बढ्छ।
९१.‘चेक’ मा ‘एकाउन्ट पेयी’ (Account Payee) लेख्नुको अर्थ के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- रकम तोकिएको व्यक्तिको बैंक खातामा मात्र जम्मा हुन्छ, नगद साट्न मिल्दैन।
९२.‘टेलरिङ’ मा ‘नगद भेरिफिकेशन’ दिनको कति पटक गर्नुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- कम्तीमा दिनको दुई पटक (मध्यान्तर र दिनको अन्त्यमा)।
९३.‘लघुवित्त’ मा ‘समूह अनुशासन’ भन्नाले के बुझिन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- नियमित बैठक बस्ने, समयमा किस्ता तिर्ने र समूहका नियमहरू पालना गर्ने कार्य।
९४.‘भर्चुअल टुर’ (Virtual Tour) मार्फत कर्जा विश्लेषण कसरी सम्भव छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- भिडियो कल वा फोटोमार्फत फिल्डमा नगई ऋणीको व्यवसायको प्रत्यक्ष अवस्था हेरेर।
९५.‘कर्जा मिनाहा’ को माग गर्नेहरूलाई कर्मचारीले कसरी सम्झाउने?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- यो निक्षेपकर्ताको पैसा हो र नतिर्दा भविष्यमा बैंकिङ सुविधाबाट वञ्चित भइन्छ भनी बुझाउने।
९६.‘शाखा प्रमुख’ ले ‘टेलर’ को कामको सुपरीक्षण कसरी गर्छन्?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- दैनिक भौचर रुजु गर्ने र नगद मौज्दात भौतिक रूपमा गन्ने।
९७.‘सिएसआर’ (CSR – Corporate Social Responsibility) भनेको के हो?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- संस्थाले आफ्नो नाफाबाट समाजको हितका लागि गर्ने खर्च।
९८.‘निक्षेप फिर्ता’ गर्दा ‘नोमिने’ (Nominee) को भूमिका कहिले हुन्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- खातावालाको मृत्यु भएको अवस्थामा।
९९.‘टेलिफोन’ बाट किस्ता ताकेता गर्दा ध्यान दिनुपर्ने १ मुख्य कुरा?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- अफिसको समयमा मात्र फोन गर्ने र धम्कीपूर्ण भाषा प्रयोग नगर्ने।
१००.तपाईँको विचारमा ‘आधुनिक लघुवित्त’ कस्तो हुनुपर्छ?
🎯 मुख्य बुँदाहरू:
- पूर्णतः कागजविहीन (Paperless), डिजिटल र सदस्यको आयस्तर उकास्न उद्यमसँग जोडिएको।