Subjective Questions 1

लघुवित्त १०० पूर्ण विषयगत प्रश्नोत्तर

खण्ड १: ऐन, कानुन र नियमन (१-२०)

१.नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ का प्रमुख उद्देश्यहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

मूल्य स्थिरता कायम गरी अर्थतन्त्रको दिगो विकासमा सहयोग गर्ने।
शोधनान्तर स्थिरता कायम गरी विदेशी विनिमयको व्यवस्थापन गर्ने।
बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व र जनविश्वास अभिवृद्धि गर्ने।
सुरक्षित र सक्षम भुक्तानी प्रणालीको विकास गर्ने।
नेपाल सरकारको बैंकर, सल्लाहकार तथा एजेन्टको रूपमा कार्य गर्ने।

२.बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (BAFIA), २०७३ का विशेषताहरू उल्लेख गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

वित्तीय संस्थाहरूको स्थापना, सञ्चालन र व्यवस्थापनमा एकरूपता।
सञ्चालक र कार्यकारी प्रमुखको योग्यता, काम, कर्तव्य र अधिकारको स्पष्ट व्यवस्था।
बैंक तथा वित्तीय संस्था गाभ्ने वा गाभिने (Merger) र खारेजी सम्बन्धी प्रावधान।
संस्थागत सुशासन र जोखिम व्यवस्थापनका कडा नियमहरू।
वर्गीकरण (क, ख, ग, घ) अनुसार कार्यक्षेत्रको बाँडफाँड।

३.सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐन बमोजिम वित्तीय संस्थाले पालना गर्नुपर्ने ५ वटा मुख्य दायित्वहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ग्राहकको विस्तृत पहिचान (KYC) र भेरिफिकेशन।
वास्तविक धनी (Beneficial Owner) को पहिचान।
उच्च जोखिमयुक्त ग्राहकहरूको विशेष अनुगमन (EDD)।
शंकास्पद कारोबारको पहिचान र वित्तीय जानकारी एकाइ (FIU) लाई रिपोर्टिङ।
कर्मचारीहरूलाई नियमित तालिम र अभिलेख ५ वर्षसम्म सुरक्षित राख्ने।

४.नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशक समितिको गठन र यसका कार्यहरू लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

गठन: गभर्नर (अध्यक्ष), अर्थ सचिव, दुई डेपुटी गभर्नर र तीन विज्ञ सदस्य।
मौद्रिक र विदेशी विनिमय नीति स्वीकृत गर्ने।
बैंकको वार्षिक बजेट र लेखापरीक्षण प्रतिवेदन स्वीकृत गर्ने।
नोट निष्काशन सम्बन्धी नीति तय गर्ने।
बैंकको नियम र विनियमहरू बनाउने।

५.‘घ’ वर्गका वित्तीय संस्थाले कायम गर्नुपर्ने अनिवार्य नगद मौज्दात (CRR) र वैधानिक तरलता अनुपात (SLR) को महत्त्व के छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

CRR: निक्षेपकर्ताको सुरक्षा र मुद्रा आपूर्ति नियन्त्रण।
SLR: संस्थाको आकस्मिक नगद माग धान्न सक्ने क्षमता विकास।
बैंकिङ प्रणालीमा तरलता सन्तुलन मिलाउन।
संस्था टाट पल्टिनबाट जोगाउन सुरक्षा कवचको रूपमा कार्य गर्ने।

६.कर्जा सूचना केन्द्र (CIC) को आवश्यकता र लघुवित्तमा यसको भूमिका चर्चा गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ऋणीको विगतको कर्जा इतिहास र भुक्तानी व्यवहार जाँच गर्न।
बहु-बैंकिङ (Multiple Banking) को समस्या न्यूनीकरण गर्न।
खराब ऋणीहरूलाई कालोसूचीमा राखी वित्तीय अनुशासन कायम गर्न।
कर्जा जोखिम (Credit Risk) घटाउन।

७.बैंक कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ ले कुन-कुन कार्यलाई बैंकिङ कसूर मानेको छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

अनाधिकृत रूपमा खाता खोल्ने वा चेक जारी गर्ने।
झुट्टा विवरण पेश गरी कर्जा लिने वा दिने।
कर्जाको दुरुपयोग गर्ने।
बैंकको सम्पत्ति हिनामिना गर्ने वा नोक्सान पुर्याउने।
कम्प्युटर वा सफ्टवेयरमा अनाधिकृत पहुँच पुर्याउने।

८.नेपाल राष्ट्र बैंकको ‘एकीकृत निर्देशन’ भन्नाले के बुझिन्छ? यसको महत्त्व लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

छरिएर रहेका निर्देशन र परिपत्रहरूलाई व्यवस्थित गरी बनाइएको एकीकृत दस्तावेज।
बैंकिङ सञ्चालनमा एकरूपता ल्याउन।
नियमन र सुपरिवेक्षणलाई प्रभावकारी बनाउन।
नयाँ परिवर्तन र नीतिहरूलाई तुरुन्तै लागू गर्न सहज हुने।

९.विपन्न वर्ग कर्जा (Deprived Sector Lending) भन्नाले के बुझिन्छ? यसको सीमा कति छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

न्यून आय भएका वर्ग र समुदायको उत्थानका लागि प्रवाह गरिने सहुलियत कर्जा।
क, ख र ग वर्गका बैंकले आफ्नो कुल कर्जाको न्यूनतम ५% यस क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्ने।
लघुवित्त मार्फत वा प्रत्यक्ष रूपमा लगानी गर्न सकिने।
विपन्न महिला, दलित, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र पिछडिएका क्षेत्रलाई प्राथमिकता।

१०.सहकारी ऐन, २०७४ का मुख्य विशेषताहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सहकारीका ७ सिद्धान्तको पालना।
विशिष्टीकृत सहकारी संघको व्यवस्था।
सहकारी बचत तथा कर्जा सुरक्षण कोषको प्रावधान।
सन्दर्भ ब्याजदरको अवधारणा।
सदस्य केन्द्रित र लोकतान्त्रिक नियन्त्रण प्रणाली।

११.लघुवित्त वित्तीय संस्थाले कायम गर्नुपर्ने ‘पूँजी कोष पर्याप्तता’ (Capital Adequacy) सम्बन्धी व्यवस्था के छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

न्यूनतम प्राथमिक पूँजी र पूँजी कोषको अनुपात ८% कायम गर्नुपर्ने।
जोखिम भारित सम्पत्तिको आधारमा गणना।
संस्थाको वित्तीय सक्षमता र जोखिम वहन गर्ने क्षमता मापन।

१२.कर्जा वर्गीकरण र कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (Loan Loss Provisioning) बारे लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

असल कर्जा (१%), सूक्ष्म निगरानी (५%), कमसल (२५%), शंकास्पद (५०%) र खराब (१००%)।
भाखा नाघेको अवधिको आधारमा वर्गीकरण।
सम्भावित नोक्सानीबाट बच्न छुट्ट्याइने कोष।

१३.विदेशी विनिमय नियमित गर्ने ऐनका प्रमुख उद्देश्यहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

विदेशी विनिमयको नियन्त्रण र परिचालन।
विदेशी विनिमय दरको स्थायित्व।
अवैध हुण्डी र विदेशी मुद्रा तस्करी नियन्त्रण।

१४.गभर्नरको नियुक्ति कसरी गरिन्छ र उनी कुन अवस्थामा पदमुक्त हुन्छन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

मन्त्रिपरिषद्ले सिफारिस समितिको सल्लाहमा नियुक्ति गर्ने।
पदावधि ५ वर्षको हुने।
कार्यक्षमताको अभाव, फौजदारी कसूर वा नैतिक पतन भएमा जाँचबुझ समितिको सिफारिसमा हटाउन सकिने।

१५.लघुवित्तमा ‘एक ऋणी, एक संस्था’ नीति किन ल्याइएको हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ऋणको अतिभार (Over-indebtedness) रोक्न।
ऋणीको वास्तविक ऋण तिर्ने क्षमता पहिचान गर्न।
अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा र वित्तीय संकट टार्न।

१६.वित्तीय क्षेत्र विकास रणनीति (FSDS) का मुख्य स्तम्भहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

वित्तीय स्थायित्व, वित्तीय पहुँच, वित्तीय साक्षरता र समावेशिता।
कानुनी र संरचनात्मक सुधार।
डिजिटल बैंकिङको प्रवर्द्धन।

१७.तरलता जोखिम भन्नाले के बुझिन्छ? यसलाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संस्थाले भुक्तानी दिनुपर्ने दायित्व समयमै पुरा गर्न नसक्ने जोखिम।
नगद र बैंक मौज्दातको सन्तुलन मिलाउने।
निक्षेप र लगानीको अवधिको मिलान (Maturity Matching)।

१८.ब्याजदर करिडोर (Interest Rate Corridor) भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

अल्पकालीन ब्याजदरमा हुने उतारचढाव नियन्त्रण गर्ने मौद्रिक उपकरण।
माथिल्लो सीमा (स्थायी तरलता सुविधा) र तल्लो सीमा (निक्षेप संकलन दर)।

१९.निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोषको भूमिका उल्लेख गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

साना निक्षेपकर्ताको ५ लाख सम्मको निक्षेप सुरक्षित गर्ने।
विपन्न वर्गमा लगानी हुने कर्जाको बीमा/सुरक्षण गर्ने।
वित्तीय सुरक्षा जालो (Safety Net) को रूपमा कार्य गर्ने।

२०.लघुवित्तको इजाजतपत्र खारेज हुन सक्ने कुनै ३ वटा अवस्था लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ऐन र राष्ट्र बैंकको निर्देशन पटक-पटक उल्लंघन गरेमा।
न्यूनतम चुक्ता पूँजी र पूँजी कोष कायम गर्न नसकेमा।
निक्षेपकर्ता वा सदस्यको हित विपरित कार्य गरेमा।

खण्ड २: फिल्ड सञ्चालन र सामूहिक पद्धति (२१-४०)

२१.सामूहिक जमानी (Group Guarantee) भन्नाले के बुझिन्छ? यसको फाइदा लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

भौतिक धितो बिना सदस्यहरूको आपसी विश्वास र जिम्मामा दिइने ऋण।
विपन्नको ऋण पहुँच बढ्ने।
Peer Pressure ले गर्दा कर्जा असुली प्रभावकारी हुने।

२२.लघुवित्तमा ‘केन्द्र बैठक’ (Center Meeting) सञ्चालनको महत्त्व चर्चा गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

बचत र किस्ता संकलनका लागि साझा थलो।
सदस्यहरू बीच सूचना आदानप्रदान र वित्तीय साक्षरता।
पारदर्शिता र सामूहिक अनुशासन कायम हुने।

२३.नयाँ समूह गठन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने ५ वटा मुख्य बुँदाहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सदस्यको समान आर्थिक र सामाजिक स्तर।
एकै परिवारका सदस्यहरू समावेश नगर्ने।
छिमेकीको राम्रो चिनजान र चरित्र।
उमेर र पेशाको उपयुक्तता।

२४.कर्जा विश्लेषण गर्दा अपनाइने ‘५-सी’ (5 Cs) को व्याख्या गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

Character (चरित्र), Capacity (क्षमता), Capital (पूँजी), Collateral (धितो), Conditions (अवस्था)।

२५.कर्जा सदुपयोगिता जाँच (LUC) किन र कसरी गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

कर्जा जुन उद्देश्यको लागि लगिएको हो, त्यसमै खर्च भए नभएको हेर्न।
स्थलगत भ्रमण र व्यवसायको अवलोकन मार्फत।
कर्जा खराब हुनबाट जोगाउन।

२६.भाखा नाघेको कर्जा (Overdue Loan) असुलीका लागि फिल्ड सहायकको भूमिका के हुनुपर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

नियमित घरदैलो भेटघाट र समस्याको पहिचान।
सदस्यलाई काउन्सिलिङ र सामूहिक दबाव दिने।
कर्जा पुनर्संरचनाको सम्भाव्यता हेर्ने।

२७.लघुवित्तमा ‘ड्रप आउट’ (Drop Out) भनेको के हो? यसलाई कसरी कम गर्ने?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सदस्यले संस्था छोड्ने प्रक्रिया।
कारण: झन्झटिलो नियम, कर्मचारीको व्यवहार, अर्को संस्थाको आकर्षण।
समाधान: गुणस्तरीय सेवा र प्रतिस्पर्धी ब्याजदर।

२८.केन्द्र प्रमुख (Center Chief) को काम, कर्तव्य र अधिकार के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

बैठकको अध्यक्षता गर्ने।
अनुशासन कायम गर्ने र सदस्यहरूलाई प्रोत्साहित गर्ने।
कर्जा सिफारिस र असुलीमा सहयोग गर्ने।

२९.फिल्डमा हुने नगद जोखिम (Cash Handling Risk) कम गर्ने उपायहरू लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संकलित नगद तुरुन्तै बैंकमा जम्मा गर्ने।
डिजिटल संकलनलाई प्रोत्साहन गर्ने।
नगद बीमा (Cash in Transit) गर्ने।

३०.लघुवित्तमा ‘अनिवार्य बचत’ र ‘स्वैच्छिक बचत’ बीचको फरक स्पष्ट पार्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

अनिवार्य: किस्तासँगै तोकिएको रकम जम्मा गर्नै पर्ने (ऋण सुरक्षा)।
स्वैच्छिक: इच्छा अनुसार जम्मा गर्ने र निकाल्न मिल्ने।

३१.पूर्व कर्जा प्रशिक्षण (PGRT) किन आवश्यक छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सदस्यलाई संस्थाको नियम बुझाउन।
किस्ता र ब्याज गणना सिकाउन।
सामूहिक उत्तरदायित्वको बोध गराउन।

३२.सदस्यको घरदैलो भ्रमण (House Visit) गर्दा के-के कुरामा ध्यान दिनुपर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

परिवारको व्यवहार र सहयोग।
आर्थिक स्थिति र सम्पत्तिको विवरण।
स्थायी बसोबास र छिमेकीको राय।

३३.लघुवित्तमा ‘सहुलियतपूर्ण कर्जा’ को सदुपयोग कसरी बढाउन सकिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

प्राविधिक तालिम र बजार पहुँच जोड्ने।
कडा अनुगमन र व्यावसायिक योजनामा आधारित लगानी।

३४.शाखा प्रबन्धक (Branch Manager) का मुख्य ५ वटा जिम्मेवारीहरू लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

शाखाको लक्ष्य निर्धारण र प्राप्ति।
कर्मचारी परिचालन र सुपरिवेक्षण।
जोखिम व्यवस्थापन र भाखा नाघेको कर्जा नियन्त्रण।
नियमक निकायको निर्देशन पालना।
स्थानीय तह र समुदायसँग समन्वय।

३५.लघुवित्तमा ‘सामाजिक नक्सांकन’ (Social Mapping) किन गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

कार्यक्षेत्रको जनसंख्या र आर्थिक अवस्था बुझ्न।
विपन्न परिवारको पहिचान र पहुँच पुर्याउन।

३६.कर्जा लगानी गर्दा हुनसक्ने ‘नियतवश हुने त्रुटि’ र ‘भूलवश हुने त्रुटि’ बीचको फरक?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

नियतवश: जानीजानी गरिने हिनामिना वा ठगी।
भूलवश: अञ्जानमा हुने हिसाब वा कागजी गल्ती।

३७.‘ग्रुप प्रेसर’ (Peer Pressure) ले लघुवित्तको असुलीमा कसरी सहयोग गर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

एकले नतिर्दा अर्कोलाई असर पर्ने हुनाले समूहले आफैं दबाव दिन्छ।
जमानी बसेका सदस्यहरूको नैतिक जिम्मेवारी।

३८.लघुवित्तमा ‘दोहोरोपना’ (Duplication) समस्या भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

एकै व्यक्ति धेरै संस्थामा सदस्य रहने र ऋण लिने।
ऋणको भार बढ्ने र असुलीमा समस्या हुने।

३९.बचत फिर्ता गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कानुनी र व्यावहारिक पक्षहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सदस्यको वास्तविक पहिचान र हस्ताक्षर रुजु।
कर्जा बाँकी छ कि छैन जाँच।
तरलताको उपलब्धता।

४०.लघुवित्तले प्रदान गर्ने ‘गैर-वित्तीय सेवा’ हरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सीपमूलक तालिम र वित्तीय साक्षरता।
स्वास्थ्य शिविर र सामाजिक सचेतना।
बजारिकरणमा सहयोग।

खण्ड ३: बैंकिङ प्रविधि र डिजिटल साक्षरता (४१-६०)

४१.डिजिटल बैंकिङले लघुवित्तको सञ्चालन लागत कसरी घटाउँछ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

कागजी काममा कमी (Paperless)।
कर्मचारीको समय बचत।
भौतिक शाखाको आवश्यकता कम हुने।

४२.मोवाइल बैंकिङ र इन्टरनेट बैंकिङ बीचको ३ वटा मुख्य फरक लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

उपकरण: मोबाइल एप भर्सेस ब्राउजर/वेबसाइट।
सुविधा: क्युआर स्क्यान मोबाइलमा सजिलो, जटिल ट्रान्सफर इन्टरनेटमा।
पहुँच: मोबाइल बैंकिङ अफलाइन/एसएमएसबाट पनि चल्न सक्छ।

४३.क्युआर कोड (QR Code) भुक्तानीका फाइदा र जोखिमहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

फाइदा: छिटो, सुरक्षित र झन्झटमुक्त।
जोखिम: नक्कली क्युआर कोड वा फिसिङको खतरा।

४४.ट्याबलेट बैंकिङ (Tablet Banking) ले फिल्डको कामलाई कसरी सहज बनाएको छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

रियल-टाइम डाटा इन्ट्री।
हिसाबमा शुद्धता।
ग्राहकलाई तत्कालै एसएमएस रसीद।

४५.बैंकिङ प्रणालीमा ‘साइबर सुरक्षा’ (Cyber Security) किन महत्त्वपूर्ण छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ग्राहकको डाटा र गोपनियता जोगाउन।
वित्तीय चोरी र ठगी रोक्न।
संस्थाको प्रतिष्ठा बचाउन।

४६.एनी ब्राञ्च बैंकिङ सर्भिस (ABBS) भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ग्राहकले जुनसुकै शाखाबाट कारोबार गर्न पाउने सुविधा।
केन्द्रिकृत डाटाबेसका कारण सम्भव भएको।

४७.डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) ग्रामीण क्षेत्रमा किन आवश्यक छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

प्रविधिको सही प्रयोग गरी ठगीबाट बच्न।
सरकारी र वित्तीय सेवामा सहज पहुँच पाउन।

४८.OTP (One Time Password) को सुरक्षामा भूमिका के छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

दुई तहको प्रमाणीकरण (2FA)।
एक पटक मात्र प्रयोग हुने र समय सीमित हुने हुनाले सुरक्षित।

४९.डिजिटल वालेट (e-Wallet) र बैंक खाता बीचको सम्बन्ध?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

लिंक गरेर सजिलै पैसा लोड र झिक्न मिल्ने।
सासाना भुक्तानीका लागि वालेट उपयुक्त।

५०.‘ब्लकचेन टेक्नोलोजी’ बैंकिङ क्षेत्रमा कसरी प्रयोग हुन सक्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

पारदर्शी र परिवर्तन गर्न नसकिने लेजर (Record)।
सुरक्षित र छिटो रेमिट्यान्स ट्रान्सफर।

५१.आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को बैंकिङमा प्रयोग?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

च्याटबोट मार्फत ग्राहक सेवा।
कर्जा जोखिमको विश्लेषण र ठगी पहिचान।

५२.RTGS र IPS बीचको फरक स्पष्ट पार्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

RTGS: ठुलो रकम, तत्काल सेटलमेन्ट।
IPS: साना र मध्यम रकम, ब्याचमा सेटलमेन्ट।

५३.सामाजीक सञ्जाल मार्फत हुने बैंकिङ ठगीबाट कसरी जोगिने?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

गोप्य पिन र पासवर्ड कसैलाई नदिने।
अपरिचित लिंकमा क्लिक नगर्ने।

५४.‘फिन्टेक’ (FinTech) कम्पनीहरूले लघुवित्तलाई कसरी चुनौती र अवसर दिएका छन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

चुनौती: सिधै ऋण दिने एपहरू।
अवसर: साझेदारी गरेर सेवा विस्तार।

५५.ATM कार्ड हराएमा ग्राहकले तत्काल गर्नुपर्ने प्रक्रिया?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

बैंकलाई फोन गरेर ‘Block’ गर्ने।
लिखित निवेदन दिने।

५६.‘क्यासलेस’ (Cashless) अर्थतन्त्रका प्रमुख बाधाहरू के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

इन्टरनेट र विद्युतको अस्थिरता।
प्रविधिमा जनविश्वासको कमी।

५७.बायोमेट्रिक (Biometric) प्रमाणीकरणका फाइदा?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

पासवर्ड सम्झिनु नपर्ने।
व्यक्तिको भौतिक उपस्थिति अनिवार्य हुने हुनाले सुरक्षित।

५८.केन्द्र बैठकमा ‘ट्याब’ को प्रयोग गर्दा डेटा गोपनियता कसरी कायम गर्ने?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

पासवर्ड प्रोटेक्सन र इन्क्रिप्शन।
कर्मचारीलाई कडा आचारसंहिता।

५९.‘ओम्नी च्यानल’ बैंकिङ भन्नाले के बुझिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सबै डिजिटल माध्यमहरूलाई एकै ठाउँमा जोडेर दिइने एकीकृत सेवा।

६०.डिजिटल केवाईसी (d-KYC) को अवधारणा के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

अनलाइन माध्यमबाटै कागजात र फोटो रुजु गर्ने प्रक्रिया।
शाखा धाउनु नपर्ने।

खण्ड ४: लेखा, अडिट र वित्तीय विश्लेषण (६१-८०)

६१.वासलात (Balance Sheet) का प्रमुख अङ्गहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सम्पत्ति (Assets), दायित्व (Liabilities) र शेयरधनीको पूँजी (Equity)।

६२.नाफा नोक्सान हिसाब (P&L Account) किन तयार गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

निश्चित अवधिको आम्दानी र खर्चको विवरण हेर्न।
संस्थाको वास्तविक नाफा वा नोक्सान पत्ता लगाउन।

६३.नगद प्रवाह विवरण (Cash Flow Statement) को महत्त्व चर्चा गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

नगदको वास्तविक आगमन र बहिर्गमनको जानकारी।
तरलता व्यवस्थापनमा सहयोग।

६४.आन्तरिक लेखापरीक्षण (Internal Audit) र बाह्य लेखापरीक्षण बीचको फरक?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

आन्तरिक: संस्थाकै कर्मचारी वा विभागबाट नियमित हुने।
बाह्य: स्वतन्त्र चार्टर्ड एकाउन्टेन्टबाट वर्षमा एक पटक हुने।

६५.ह्रासकट्टी (Depreciation) भनेको के हो? यसका विधिहरू लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

स्थिर सम्पत्तिको मूल्यमा समयसँगै आउने कमी।
Straight Line Method, Diminishing Balance Method।

६६.‘दोहोरो लेखा प्रणाली’ (Double Entry System) का फाइदाहरू के-के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

हिसाबमा पूर्णता र शुद्धता।
ट्रायल ब्यालेन्स बनाउन सहज।
धोखाधडी र गल्ती पत्ता लगाउन सजिलो।

६७.वित्तीय अनुपात विश्लेषण (Ratio Analysis) किन गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संस्थाको कार्यक्षमता र वित्तीय स्वास्थ्य मापन गर्न।
उदाहरण: तरलता अनुपात, नाफा अनुपात।

६८.स्प्रेड दर (Spread Rate) भन्नाले के बुझिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

कर्जाको ब्याजदर र निक्षेपको ब्याजदर बीचको अन्तर।
संस्थाको सञ्चालन खर्च र नाफाको मुख्य स्रोत।

६९.अडिट बेरुजु (Audit Observation) भनेको के हो? यसलाई कसरी फछ्र्यौट गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

नियम विपरित भएको खर्च वा हिसाबमा देखिएको कैफियत।
आवश्यक प्रमाण पेश गरेर वा असुल उपर गरेर।

७०.प्रोभिजनिङ (Provisioning) ले संस्थाको नाफामा कस्तो असर गर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

खराब कर्जा बढ्दा प्रोभिजनिङ बढ्छ र खुद नाफा घट्छ।

७१.बैंक रिकन्सिलिएसन स्टेटमेन्ट (BRS) किन बनाइन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संस्थाको क्यास बुक र बैंक स्टेटमेन्ट बीचको मौज्दात मिलाउन।

७२.‘बजेटिङ’ (Budgeting) को महत्त्व लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

खर्च नियन्त्रण र भविष्यको योजना।
लक्ष्य निर्धारण र साधनको बाँडफाँड।

७३.कन्टिन्जेन्ट लायबिलिटी (Contingent Liability) भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

भविष्यमा कुनै घटना घटेमा मात्र दायित्व हुने कुरा (उदाहरण: बैंक ग्यारेन्टी)।

७४.लेखाका सिद्धान्तहरू (Accounting Principles) पालना नगर्दा के हुन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

वित्तीय विवरण भ्रमपूर्ण हुने।
कानुनी कारबाही र नियमनकारी जरिवाना।

७५.जिन्सी स्रेस्ता (Inventory Record) व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

स्टक रजिष्टर राख्ने र समय समयमा भौतिक परीक्षण (Physical Verification) गर्ने।

७६.‘कस्ट अफ फण्ड’ (Cost of Fund) कसरी निकालिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

निक्षेपमा दिइने ब्याज र अन्य सञ्चालन खर्चको भारित औसत।

७७.वित्तीय सुशासनमा लेखापरीक्षण समितिको भूमिका?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

लेखापरीक्षण प्रक्रियाको सुपरिवेक्षण र आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको सुदृढीकरण।

७८.नाफा र तरलता (Profitability vs Liquidity) बीचको सन्तुलन किन आवश्यक छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सबै पैसा लगानी गर्दा नाफा हुन्छ तर तरलता घट्छ। सन्तुलन नमिले संस्था धराशायी हुन्छ।

७९.भाखा नाघेको कर्जाको अनुपात (PAR) गणना गर्ने सुत्र?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

(कुल भाखा नाघेको साँवा बाँकी / कुल लगानीमा रहेको कर्जा) * १००।

८०.सम्पत्ति र दायित्व व्यवस्थापन (ALM) भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

ब्याजदर र समयको उतारचढावबाट हुने जोखिम कम गर्न गरिने व्यवस्थापन।

खण्ड ५: संस्थागत सुशासन र समसामयिक (८१-१००)

८१.संस्थागत सुशासन (Corporate Governance) भनेको के हो? यसका स्तम्भहरू लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

पारदर्शिता, जवाफदेहिता, इमानदारी र निष्पक्षता।
नियम र कानुनको अक्षरशः पालना।

८२.लघुवित्तमा ‘ग्राहक संरक्षण सिद्धान्त’ (Client Protection Principles) चर्चा गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

उचित उत्पादन डिजाइन, अत्यधिक ऋणभारबाट बचावट, पारदर्शिता, उचित ब्याजदर।

८३.महिला सशक्तीकरणमा लघुवित्तको भूमिका विश्लेषण गर्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

आर्थिक स्वतन्त्रता र निर्णय क्षमतामा वृद्धि।
नेतृत्व विकास र सामाजिक प्रतिष्ठा।

८४.नेपालको अर्थतन्त्रमा रेमिट्यान्सको योगदान र जोखिम?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

योगदान: विदेशी मुद्रा सञ्चिति, उपभोग वृद्धि।
जोखिम: परनिर्भरता र श्रमशक्तिको अभाव।

८५.लघुवित्त र सहकारी बीचका ३ वटा समानता र ३ वटा फरक लेख्नुहोस्।

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

समानता: दुवै साना निक्षेप र कर्जामा केन्द्रित, गरिबी निवारण लक्ष्य।
फरक: लघुवित्त कम्पनी ऐन अन्तर्गत, सहकारी सहकारी ऐन अन्तर्गत।

८६.वित्तीय साक्षरता (Financial Literacy) को अभावले ऋणीमा कस्तो प्रभाव पर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

फजुल खर्च बढ्ने र ऋणको पासोमा पर्ने।
ब्याज र हर्जानाको हिसाब नबुझ्ने।

८७.मर्जर र एक्विजिसन (Merger & Acquisition) का फाइदा र बेफाइदा?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

फाइदा: पूँजी वृद्धि, खर्च कटौती।
बेफाइदा: कर्मचारी समायोजनमा समस्या, कार्यसंस्कृति नमिल्ने।

८८.‘दिगो विकास लक्ष्य’ (SDG) र लघुवित्त बीचको सम्बन्ध?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

गरीबी अन्त्य, भोकमरी निवारण र लैंगिक समानतामा सहयोग।

८९.कर्मचारीको कार्यसम्पादन मूल्यांकन (Performance Appraisal) किन गरिन्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

बढुवा, पुरस्कार र तालिमको आवश्यकता पहिचान गर्न।

९०.लघुवित्तमा ‘मिलेमतो’ (Collusion) रोक्न कस्ता उपाय अपनाउनुपर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

नियमित सरुवा, छड्के जाँच र कडा आचारसंहिता।

९१.जलवायु परिवर्तनले लघुवित्तका ऋणीलाई कसरी असर गर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

कृषि बाली नष्ट हुने र ऋण तिर्ने क्षमता घट्ने।

९२.लघुवित्तका विरुद्ध हुने नकारात्मक प्रचार र आन्दोलनको सामना कसरी गर्ने?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

सेवामा पारदर्शिता ल्याउने र सदस्यसँगको सम्बन्ध सुधार्ने।

९३.सामाजिक कार्य सम्पादन व्यवस्थापन (SPM) भनेको के हो?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संस्थाले नाफा मात्र होइन, सामाजिक लक्ष्य पनि पुरा गरे नगरेको मापन गर्ने पद्धति।

९४.व्यवसायिक योजना (Business Plan) किन आवश्यक छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संस्थाको भिजन, मिसन र लक्ष्य प्राप्तिको मार्गचित्र।

९५.कर्मचारी उत्प्रेरणा (Employee Motivation) का तत्वहरू के हुन्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

उचित तलब, कामको कदर, सुरक्षित कार्यक्षेत्र र करिअर विकास।

९६.गुनासो सुनुवाइ संयन्त्र (Grievance Handling) कस्तो हुनुपर्छ?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

छिटो, निष्पक्ष र गोप्य। टोल फ्री नम्बर र उजुरी पेटिका।

९७.‘ग्रिन माइक्रोफाइनान्स’ (Green Microfinance) को अवधारणा?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

वातावरण मैत्री व्यवसाय र ऊर्जा क्षेत्रमा कर्जा लगानी।

९८.वित्तीय पहुँच (Financial Inclusion) मा नेपालको अवस्था?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

संख्यात्मक वृद्धि भएको तर गुणात्मक र ग्रामीण पहुँच अझै बढाउनुपर्ने।

९९.तपाईँको विचारमा लघुवित्तमा प्रविधिको प्रयोग बरदान कि अभिशाप?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

बरदान: लागत कम, पारदर्शिता। सावधानी अपनाए जोखिम कम हुन्छ।

१००.आगामी ५ वर्षमा नेपाली लघुवित्त क्षेत्रका प्रमुख ३ चुनौतीहरू के होलान्?

🎯 मुख्य बुँदाहरू:

डिजिटल रूपान्तरण, ऋण असुलीमा समस्या र कडा नियमन।

लघुवित्त वृहत् परीक्षा तयारी बैंक (१०० प्रश्नोत्तर)

Banking AI Pro

Banking Intelligence Hub